Loża kaznodziejska w bazylice mniejszej w Oleśnicy będzie ponownie zwieńczona kompozycją heraldyczną
26.08.2015 r.

Przed 1945 r. loża kaznodziejska była zwieńczona kompozycją heraldyczną dwóch herbów - księcia wiertembersko-oleśnickiego i jego małżonki. Oba herby były podtrzymywane przez dwa anioły, trzeci anioł trzymał nad oboma herbami mitrę książęcą. Niestety, nie wiadomo kiedy zwieńczono herbami lożę. Ponadto jeszcze nie pojawiło się zdjęcie tej loży z dobrym widokiem herbowego zwieńczenia, pozwalającego rozpoznać obydwa herby.

Z prawej loża kaznodziejska
Zwieńczenie herbowe loży. Widokówka ze zbiorów bazyliki mniejszej

Wyżej pokazano jedno z najlepszych zdjęć, pozwalające zobaczyć dwa owalne kartusze, z herbami, których nie można rozpoznać i nad nimi widać część tytulatury w postaci skróconej, z której wynika, że herb dotyczy Wirtembergów (Widoczne litery WTO - Wirtembergia, Tec i Oels).


Bardzo podobna w formie kompozycja heraldyczna znajdowała się na loży książęcej
w kościele NMP i św. Jerzego powstała w 1703 r. za czasów Chrystiana Ulryka Wirtemberga.
Widać, że herby były uszkodzone - na lewym brakowało wszystkich klejnotów.
Widoczne jest duże podobieństwo tej loży, do niżej pokazanej - kaznodziejskiej

Ksiądz infułat Władysław Ozimek, szanujący historię miasta i szczególnie byłego kościoła zamkowego robi wszystko, aby zdobyć fundusze na konserwacje i rekonstrukcję zabytków. Tym razem doczekaliśmy się odtworzenia zwieńczenia herbowego loży kaznodziejskiej.


Loża kaznodziejska odrestaurowana kilka lat wcześniej z dodanym obecnie nowym zwieńczeniem herbowym,
o czym powiadomił mnie wieloletni czytelnik strony Jerzy Pawelec


Zwieńczenie tylko z jednym herbem


Widok z boku

Jak się okazało aniołki nie uległy zniszczeniu, natomiasta zachował się tylko jeden kartusz. Tomasz Junik, konserwator zabytków, odnowił całe zwieńczenie wykonane z drewna oraz wykonał złocenia. W górnej części pola kartusza widoczna jest tytulatura inicjałowa E.C.H.Z.W.T.O co może wskazywać na Eleonore Charlotte Herzogin Zu Württemberg, Teck. Oels.

Reasumując - mamy do czynienia z pozostałościami herbu Eleonory Charlotty (Karoliny) Wirtemberg żony księcia Sylwiusza Fryderyka Wirtemberga (nazywaną Matką Twardogóry). Czyli w zwieńczeniu kiedyś znajdowały się dwa herby - jej i męża. Oba herby już istnieją w bazylice - nad organami, bo ta para ksiażęca była fundatorami organów. Pokazano je niżej.


herb z lewej - Sylwiusza Fryderyka, z prawej - jego żony Eleonory Charlotty
(przypomnę, że ona pochodziła z rodu Wirtembergów i była krewną swojego męża, stąd podobieństwo obu herbów)
Prawdopodobnie podobne herby znajdowały się na loży kaznodziejskiej. Fot. W. Piechówka

Powyższe herby nieco różnią się od tych wiszących w innych miejscach bazyliki, oba są bowiem 6. polowe. Lewy herb ma dodatkowe piąte pole ze złotą gwiazdą na niebieskim tle. Wynika ono z tytulatury księcia - Sylwiusz Fryderyk z Bożej łaski książę Wirtembergii, Teck, na Śląsku Oleśnicy, hrabia Mömpelgrad, Pan Heidenheim, Sternberk i Międzyborza. Książę dodał herb miejscowości Sternberk, którą Wirtembergowie uzyskali po Podiebradach.


Para książęca na medalu wybitym z okazji ich ślubu w 1672 r. To oni sponsorowali herb, a może i lożę kaznodziejską

Również herb księżnej Eleonory Charlotty zawiera szóste dodatkowe pole w postaci srebrnego (białeg) orła na czerwonym tle. To pole ma także odbicie w tytulaturze księżnej - Eleonora Charlotta z Bożej łaski księżna Wirtembergii, Teck i Chatillion, na Śląsku Oleśnicy, hrabina Mömpelgard i Colligny, Pani Heidenheim, Sternberk, Festenberg i Międzyborza. Zapewne jest to herb związany z księstwem Chatillon, o czym może świadczyć wybity medal w Oleśnicy, na którym jest pokazany orzeł jako herb tego księstwa i obok herb księstwa wirtembersko-oleśnickiego.


Na awersie popiersia pary książęcej. Na rewersie herb małżeński, w którym
z lewej orzeł - herb Chatillion (inni piszą, że Chatillion-Coligny) z prawej herb księstwa wirtembersko-oleśnickiego.
Oba powyższe medale wykonał Johann Neidhardt

Oba herby uzupełniono o herb Sternberku i Chatillion, gdyż inaczej byłyby jednakowe, gdyż książę i księżna wywodzą się z tego samego rodu. Herb na loży kaznodziejskiej mógł powstać w latach 1672 - 1697, a może nawet równocześnie z herbem nad organami z 1686 r., bo wówczas w kościele musiały trwać duże prace modernizacyjne i taniej można wykonać dwie pary jednakowych herbów. To może także świadczyć, że i loża kaznodziejska także wówczas powstała.

Powstaje pytanie jaki herb mógłby pojawić się w kartuszu? Zdaje się, że istnieje opcja, aby umieścić tam herb Oleśnicy. Wtedy pojawiłaby się heraldyczna niespójność, bowiem nad herbem miasta znajdowałaby się mitra książęca. To też można jakoś wytłumaczyć, że Oleśnica była miastem książecym. Jednak z punktu widzenia historii powinien tam znaleźć się herb księstwa wirtembersko-oleśnickiego.


Ten herb powinien pojawić się w zwieńczeniu loży kaznodziejskiej


Dodano 5.10.2015 r.

Udostępniłem Tomaszowi Junikowi rysunek herbu księstwa wirtembersko-oleśnickiego z XVII w. i w oparciu o niego zostało wykonane malowidło herbowe. Poniższe zdjęcia dostarczył T. Junik.


Tomasz Junik dokonuje ostatnich poprawek malowidła herbowego


Montaż tarczy herbowej na loży


Malowidło herbowe stylizowane na XVII w., nad nim widoczna jest zachowana oryginalna
tytulatura inicjałowa E.C.H.Z.W.T.O. Herb ten jest zgodny z jej tytulaturą,
gdyż była księżną wiertembersko-oleśnicką


Wykorzystano teksty i ilustracje znajdujące się na tej stronie.


Od autora Lokacja miasta Oleśnica piastowska Oleśnica Podiebradów Oleśnica Wirtembergów
Oleśnica za Welfów
Oleśnica po 1885 r. Zamek oleśnicki Kościół zamkowy Pomniki Inne zabytki
Fortyfikacje Herb Oleśnicy Herby księstw Drukarnie Numizmaty Książęce krypty
Kary - pręgierz i szubienica Wojsko w Oleśnicy Walki w 1945 roku Renowacje zabytków
Biografie znanych osób Zasłużeni dla Oleśnicy Artyści oleśniccy Autorzy Rysowali Oleśnicę
Fotograficy Wspomnienia osadników Mapy Co pod ziemią? Landsmannschaft Oels
Wydawnictwa oleśnickie Recenzje Bibliografia Linki Zauważyli nas Interpelacje radnych
Alte Postkarten - widokówki Fotografie miastaRysunki Odeszli Opisy wybranych miejscowości
Szukam sponsora do wydania książki o zamku oleśnickim
CIEKAWOSTKI
ZWIEDZANIE MIASTA Z LAPTOPEM, TABLETEM ....
NOWOŚCI