Pomnik cmentarza wojennego
żołnierzy Armii Czerwonej


Pomnik (kliknij, aby powiększyć) w kształcie obelisku (zdjęcie Marka Górnickiego) znajduje się na cmentarzu wojennym Armii Radzieckiej. Nie jest znana jego historia, może pochodzi z odzysku? Może stał przed 1945 r. w którymś z okolicznych miast? Zdaje się, że od samego początku nie znajdowały się na nim żadne napisy ani zwyczajowa czerwona gwiazda. Powyższy pomnik na początku istnienia cmentarza miał chyba innaczej ukierunkowaną stronę czołową (miejsce składania wieńców). Może to wynikało z innego usytuowania wejścia na cmentarz (cmentarz ten powstał wcześniej (?) niż obecny cmentarzem miejski). Ze zdjęcia wynika, że wieńce kiedyś składano na obecnej lewej stronie pomnika. O tym można sądzić po usytuowaniu budynków "czerwonych koszar" widniejących (na powyższym zdjęciu) za pomnikiem.

Na cmentarzu wojennym w 264 mogiłach spoczywa 780 żołnierzy Armii Czerwonej (zmiana nazwy na "Armia Radziecka" nastąpiła 23 lutego 1946 r.). Wielu z nich to NN (Nieizwiestnyj). Wielu obywateli byłego ZSRR ciągle poszukuje swoich bliskich. Niedawno opisywano w prasie oleśnickiej zdarzenie związane z odnalezieniem przez Rosjanina mogiły ojca na tym cmentarzu. Wg opowieści osoby towarzyszącej - 70 letni mężczyzna padł na gób i zapłakał. Potem opowiadał, że tego grobu szukał przez kilkanaście lat w wielu krajach. Odnalezienie jego poleciła mu matka na łóżu śmierci.

Grób trzech nieznanych żołnierzy. Niedawno jeden z nich został zidentyfikowany i zatem umieszczono tabliczkę z nazwiskiem.
Również grób trzech nieznanych żołnierzy. Także zidentyfikowano jednego z nich i umieszczono tabliczkę z nazwiskiem. Ciekawe byłoby poznać historię odnalezienia nazwiska żołnierza. Czy ktoś pamięta to zdarzenie?
Grób trzech żołnierzy (dwaj chłopcy 19-letni i jeden 21 letni). Znane były ich nazwiska i dlatego wyryto je na płycie.

Fotografie grobów wykonał Paweł Szczegodziński.

UM posiada spis pochowanych żołnierzy. Gdyby ten spis znalazł się w internecie, inni mieszkańcy byłego ZSRR mogliby także odnaleźć groby swoich niezapomnianych bliskich.

W okresie PRL cmentarz był dobrze utrzymany i odwiedzany.
Lekcja pamięci, lata 60-e.   Fot. E. Niczypor

Obecnie jest otwierany i porządkowany w okolicach dnia 1 listopada, ale niekiedy coś zakłóca przyjęty obyczaj. W 2006 r. wykonano remont bramy.

Każdego roku w dniu Święta Zmarłych - mieszkańcy Oleśnicy zapalają znicze, czcząc pamięć żołnierzy leżących na cmentarzu.

Zapalanie zniczy.    Fot. Zbigniew Podurgiel
        Znicze w 2007 r. Fot. P. Szczegodziński

W 1953 r. w Oleśnicy-Bystre ekshumowano z masowej mogiły zwłoki 18 czerwonoarmistów. Nie wiadomo gdzie ich pochowano (Oleśnica, Wrocław?).