Pomnik Cmentarza Wojennego
Żołnierzy Armii Radzieckiej

Pomnik (kliknij, aby powiększyć) w kształcie obelisku (zdjęcie Marka Górnickiego) znajduje się na Cmentarzu Wojennym Żołnierzy Armii Radzieckiej. Nie jest znana jego historia, może pochodzi z odzysku? Może stał przed 1945 r. w którymś z okolicznych miast? Ze zdjęcia pomnika wykonanego w latach 60-ych widać, że nie było na nim żadnych napisów (tablicy), ani zwyczajowej czerwonej gwiazdy.

Prawdopodobnie początkowo cmentarz miał oś obróconą o 90 stopni, czyli wejście do niego mogło znajdować się od strony obecnego cmenatarza komunalnego, którego wówczas jeszcze nie było. Dlatego i strona czołowa (składania wieńców) znajdowała się z lewej strony obecnego miejsca.

Na cmentarzu w 264 mogiłach spoczywa ok. 780 (z tego znanych z nazwiska - 703, pozostali NN) żołnierzy Armii Czerwonej (zmiana nazwy na "Armia Radziecka" nastąpiła 23 lutego 1946 r.).

Grób trzech nieznanych żołnierzy. Niedawno jeden
z nich został zidentyfikowany
i zatem umieszczono tabliczkę z nazwiskiem.
Również grób trzech nieznanych żołnierzy. Także zidentyfikowano jednego z nich
i umieszczono tabliczkę z nazwiskiem. Ciekawe byłoby poznać historię odnalezienia nazwiska żołnierza. Czy ktoś pamięta to zdarzenie?
Grób trzech żołnierzy (dwaj chłopcy 19-letni i jeden 21 letni). Znane były ich nazwiska i dlatego wyryto je na płycie.

Fotografie grobów wykonał Paweł Szczegodziński.

Wielu obywateli byłego ZSRR ciągle poszukuje swoich bliskich. Niedawno opisywano w prasie oleśnickiej, zdarzenie związane z odnalezieniem przez Rosjanina mogiły ojca na tym cmentarzu. Wg opowieści osoby towarzyszącej - 70 letni mężczyzna padł na gób i zapłakał. Potem opowiadał, że tego grobu szukał przez kilkanaście lat w wielu krajach. Odnalezienie jego poleciła mu matka na łóżu śmierci.

W okresie PRL cmentarz był dobrze utrzymany i odwiedzany.
Lekcja pamięci, lata 60-e.   Fot. E. Niczypor

Obecnie jest otwierany i porządkowany w okolicach 1 listopada, ale niekiedy coś zakłóca przyjęty obyczaj. W 2006 r. wykonano remont bramy.

Każdego roku w dniu Święta Zmarłych - mieszkańcy Oleśnicy zapalają znicze, czcząc pamięć żołnierzy leżących na cmentarzu.

Zapalanie zniczy.    
Fot. Z. Podurgiel
        Znicze w 2007 r.
Fot. P. Szczegodziński

Uzupełniono 9 października 2009
W tym dniu nastąpiło odsłonięcie tablicy na pomniku cmentarnym. Sponsorem płyty był Aleksiej Bandurow - Rosjanin, w którego żyłach płynie polska krew (jego przodkowie to polscy zesłańcy). Tablica ma upamiętniać jego krewnego, oficera lotnictwa - nawigatora z pułku nocnych bombowców, stacjonujących na na lotnisku oleśnickim. Zginął w kwietniu 1945 roku. Zapewne samolot wracał z nocnego bombardowania Wrocławia.

Przed odsłonięciem tablicy.
Odsłonięcia tablicy dokonują konsul z Konsulatu Federacji Rosyjskiej z Poznania i sponsor.

Pomnik po odsłonięciu tablicy.
Treść zawarta na tablicy ma upamiętniać poległych żołnierzy.

Umieszczenie tablicy jest częścią działań zmierzających do normalności w traktowaniu pamięci o żołnierzach, którzy zginęli w trakcie walk o miasto w styczniu 1945 roku, rannych w walkach o Wrocław - umierających w szpitalach oleśnickich, a także lotników ginących w walkach i katastrofach lotniczych. Ostatnio stały się dostępne informacje o oleśnickim Cmentarzu Wojennym Żołnierzy Armii Radzieckiej - poznaliśmy nazwiska pochowanych i numery grobów, w których leżą. Uważam, że nazwiska żołnierzy pochowanych na oleśnickim cmentarzu powinny zostać umieszczone w internecie, aby każdy mieszkaniec byłego ZSRR mógł odnaleźć miejsce pochowania członka swojej rodziny.

Po uroczystości ukazał się reportaż w TVP3, w którym władze Oleśnicy zostały mocno skrytykowane za umieszczenie tablicy na pomniku cmentarnym, który to pomysł jest jakoby niezgodny z opinią mieszkańców i historyków. Chociaż jestem krytycznie ustosunkowany do władz miasta za różne inne sprawy - w tym przypadku popieram działania burmistrza Oleśnicy Jana Bronsia i jego zastępcy Piotra Pawłowskiego. Słyszałem jak reporterka TVP przeprowadzała wywiad - miała z góry założony schemat pytania, na które odpowiedź winna być negatywna. Ale pytani mieszkańcy Oleśnicy, będący na cmentarzu - popierali umieszczenie tablicy i uroczystość jej odsłonięcia. Zamieszczono dlatego wypowiedzi wrocławian, którzy nie mieli pojęcia o naszym cmentarzu i uroczystości (sądzili, że postawiono pomnik).
W trakcie pobytu na cmentarzu wykonałem zdjęcia, które pokazują jego obecny wygląd [1], [2], [3].