Krótka historia dalszych walk o Oleśnicę w wojnie trzydziestoletniej, w okresie 1634-1643 r.
Dziękuję mojemu koledze Czesławowi Asko Blochowi za tłumaczenie poniższego tekstu.

W roku 1634 Oleśnica bardzo ucierpiała. 7 marca 1634 r. o godzinie 5 rano podeszło pod miasto 1500 Szwedów pod dowództwem płk Dubalds`a. Zażądali oni od cesarskiej załogi poddania miasta, gdy ta odpowiedziała bohaterską obroną trwającą do 15 marca - Dubald polecił wysadzić bramę zamkową, zdobył zamek a następnie ruszył ze swymi żołnierzami na plądrowanie domów. Szkody obliczono wówczas na 113 tys. talarów.

Wyjaśnienie: Wtedy już brama zamkowa spełniała raczej rolę ozdobną niż obronną i stanowiła słaby punkt w systemie obronnym miasta. Było to drugie zdobycie Oleśnicy przez wojska szwedzkie. Za F. B. Wernerem podano błędne nazwisko dowódcy wojsk szwedzkich - w rzeczywistości był to generał Jakob Duv(w)al lub Duv(w)all . Książęta oleśniccy byli formalnie sprzymierzeńcami Szwedów (obrońcami wiary protestanckiej), co nie przeszkadzało im łupić mieszkańców księstwa. (dopisek autora strony).

Generał pociągnął dalej na Wroclaw, a w mieście pozostawił załogę składającą się ze 150 żołnierzy.

1 (8?) kwietnia tegoż roku podeszły wojska cesarskie pod dowództwem Hatzfeld`a i zdobyły miasto. Szwedzi zabarykadowali się w Zamku i przez cztery dni stawiali opór. W tym czasie tylko 2 domy pozostały niesplądrowane.

31 (18?) maja miasto ponownie zmienia właściciela. Wojska saksońskie (sprzymierzeńcy Szwedów) pod dowództwem Arnheima podchodzą pod miasto, zajmuja je, a cesarską załogę, jako jeńców, umieszczają w Zamku.

Porażka ta wywołała w cesarskiej załodze pragnienie zemsty. 1 (11?) czerwca udało jej się niespodziewanie napaść na Sasów, w wyniku czego wzięli miasto w swoje władanie i splądrowali je doszczętnie.

Uwaga: Z innego źródła wynika, że po opuszczeniu miasta przez wojska Arnheima, jeńcy zamknięci w Zamku podstępem opanowują go i potem miasto. W 1634 r. miasto było czterokrotnie zdobywane (dopisek autora strony).

16 lutego 1640 r. z okolic Wołowa pod miasto podszedł szwedzki generał Stahlhantsch ze swoimi żołnierzami i zaatakowal Bramę Wrocławską. Mieszkańcy ciężką bronią strzelniczą /doppelhacken/ odważnie się bronili, więc w marcu tegoż roku Szwedzi zaprzestali atakować, gdyż prawdopodobnie zrozumieli, że miasta nie zdobędą. W czasie odwrotu jego żołnierze podpalili książęcy podmiejski folwark. Spalił się on kompletnie, a wraz z nim zapasy zboża.

Uwaga: Był to rzadki przypadek skutecznej obrony miasta przed przed wojskami szwedzkimi. Widocznie Szwedzi nie mieli ze sobą armat oblężniczych. Zagadką pozostaje istnienie na wyposażeniu mieszkańców miasta "ciężkiej broni strzelniczej". Może byli wspierani przez wojsko cesarskie? (dopisek autora strony).

W listopadzie 1642 r. miasto zostało znowu zdobyte przez Szwedów, rozpoczęło się plądrowanie domów i dręczenie mieszkańców.

27 grudnia tego roku przyszły powtórnie wojska cesarskie i rozpoczęły formalne oblężenie miasta, które trwało do 1 stycznia 1643 r. i zakończyło się poddaniem Szwedów. Tego dnia miasto wpadło w ręce cesarskich wojsk. 400 jeńców szwedzkich zostało uwięzionych na terenie miasta. W ciągu tych działań wojennych mieszkańcy miasta dotkliwie ucierpieli, bo byli ograbiani albo przez Szwedów, albo przez wojska cesarskie.


Wcześniejsze losy Oleśnicy w wojnie 30-letniej j jej ostatnie straty w 1648 r. opisano w historii okresu podiebradskiego.

Literatura:
Scholtz W. Aus der Geschichte der Stadt Oels. Oelser Heimatblatt. nr 99. październik 1960 ( z tego artykułu przetłumaczono jedynie wyjątek dotyczący walk).

Uwaga daty w nawiasach pochodza z Boniecki, M. Książęta szlązcy z domu Piastów : przyczynek do historyi rodzin panujących w Polsce zebrany i ułożony przeważnie z niemieckich źródeł przez ... : szkice historyczne Warszawa 1874 r.