Zagadka herbu z nagrobka tumbowego Jana Podiebrada i Krystyny Szydłowieckiej
07.02.2013 r.

W "głowie" nagrobka tumbowego Jana Podiebrada i Krystyny Szydłowieckiej znajduje się herb, związany z genealogią rodu Szydłowieckich.

Herby z tumby od strony głów. W górnym rzędzie widoczny duży (z klejnotem, trzymaczami i labrami) herb genealogiczny związany z rodem Szydłowieckich. Zakładając że jest to nagrobek Krystyny - przyjęto, że przedstawia jej genealogię
Wyodrębniona z herbu - tarcza herbowa z herbem Odrowąż - Szydłowieckich. Dalej herby matki, babki ojczystej i babki macierzystej. Dookoła tarczy owinięty smok

Po wykonaniu zdjęcia i powiększeniu pojawił się, wcześniej nie zauważany, jakiś stwór zięjący ogniem, owinięty dookoła tarczy. Sądziłem, że jest to jakiś symbol związany ze śmiercią, zmartwychwstaniem itp, umieszczany na pomnikach nagrobnych, który tym razem trafił na tarczę. Poprosiłem o pomoc dra Piotra Oszczanowskiego. Okazało się, że jest to tzw. ubogacenie herbu, związane z nadaniem w 1515 r. przez cesarza Maksymiliana Orderu Zakonu Smoka - Krzysztofowi Szydłowieckiemu - ojcu Krystyny. Godłem tego orderu był właśnie smok zwinięty w kłębek.

herb Odrowąż w "smoczym kartuszu" Krzysztofa
Szydłowieckiego, ojca Krystyny
Herb genealogiczny Krystyny Szydłowieckiej. Dobrze widoczne nogi smoka. Herb ten znajduje się w Bazylice Mniejszej. Kolejny, w postaci intarsji, znajduje się w Pałacu Wdów

Chcąc odtworzyć taki herb napisałem do autora wielu herbarzy - Tadusza Gajla. Zdaniem T. Gajla nie jest to herb genealogiczny Krystyny, lecz jej ojca. Gdyby był jej herbem wówczas zamiast herbu Łabędź Zofii Goździkowskiej widniałby herb Tarnawa Zofii Targowickiej. Poniżej uszeregowane herby: ojczysty (ojca), matki, babki po ojcu i babki po matce Krzysztofa Szydłowieckiego. Ponadto Krystyna Szydłowiecka nie może nosić tego ubogacenia, gdyż Order Zakonu Smoka nie był dziedziczny.

Czwórka genealogiczna Krzysztofa Szydłowieckiego

Tak mógłby wyglądać herb genealogiczny Krystyny z nagrobka tumbowego, gdyby znany był herb jej babki macierzystej

Istniejące dokumenty
genealogiczne
nie wykazują
nazwiska babki
macierzystej
Trójka genealogiczna Krystyny Szydłowieckiej.
Przy tworzeniu nagrobka tumbowego babka macierzysta mogła być znana,
gdyż Jan Podiebrad prowadził z matką Krystyny korespondencję.
Powyższe herby są autorstwa Tadeusza Gajla


Tak więc, z niewiadomych powodów, zamiast herbu genealogicznego Krystyny Szydłowieckiej umieszczono na nagrobku tumbowym herb genealogiczny jej ojca. Być może dlatego, że był dostępny, a może dlatego, że chciano podnieść rangę Krystyny. Tym samym męża - Jana Podiebrada. Tadeusz Gajl dodał "Wydaje mi się, że zastąpiono herb córki herbem ojca nie tylko z powodu tego szlachetnego smoka. Może przede wszystkim z wstydliwego braku pełnej czwórki heraldycznej..." Być może, że babka Krystyny nie wywodziła się ze stanu szlacheckiego (?).

Literatura:
Gajl T. Herby szlacheckie Rzeczpospolitej Obojga Narodów. Wydawnictwo L&L, Gdańsk 2003
Dzieje kolegiaty opatowskiej http://www.kolegiataopatow.sandomierz.opoka.org.pl/wnetrze.htm
Wyszukiwarka heraldyczna gajl.wielcy.pl

Zbieżne:
Zagadka z nagrobka tumbowego Jana Podiebrada i Krystyny Szydłowieckiej