Zagadka z nagrobka tumbowego Jana Podiebrada i Krystyny Szydłowieckiej

Kiedy oglądałem zdjęcie tumby wykonane z góry i analogiczny rysunek wykonany przez B. Mannfeld przed 1903 r., z zaskoczeniem stwierdziłem, że występują w nim znaczne różnice. Wynika to z porównania poniższych ilustracji.

Zdjęcie nagrobka tumbowego. Fot. W. Piechówka.
2006 r.
Rysunek B. Mannfelda sprzed 1903 r., zamieszczony w "Genealogii Podiebradów"'

Lwy w widoku z boku.          Fot. W. Mazurkiewicz

Jak się okazuje - różnice występują w rozmieszczeniu lwów. Zostały one przestawione miejscami. Pod nogami kobiety powinna znajdować się lwica, mężczyzny - lew. Sprawdziłem dodatkowo, czy B. Mannfeld nie rysował tych lwów "z pamięci" i nie pomylił kierunków (jak to się zdarzało XVIII-wiecznym rysownikom pokazującym Oleśnicę). Dlatego porównałem powyższy rysunek z rysunkiem lwów z tumby Karola I z Ząbkowic. Okazało się, że na obu rysunkach lwy są jednakowo rozmieszczone. Tak więc lwy na tumbie zostały przestawione po 1903 r. Wg opinii konserwatora zabytków Wiesława Piechówki (który restaurował uszkodzenia nagrobka), lwy nie są przymocowane do płyty tumby i dają się łatwo przesuwać, ale zdjęcie ich i obrócenie nie będzie łatwe.

Kiedy zamieniono miejscami lwy? Z historii kościoła wiadomo, że podczas przygotowania jego do remontu, rozpoczętego w kwietniu 1905 roku, ruchome zabytkowe elementy zostały przeniesione do zamku. Prawdopodobnie tam trafiły również lwy. Przed zakończeniem remontu w 1910 r. zostały umieszczone ponownie na swoim miejscu i wtedy może przestawiono je miejscami. Istnieją zdjęcia nagrobka, którym muzealnicy nadali datę powstania ok. 1920 r. Na nich lwy są umieszczone prawidłowo. Czyli lwy przestawiono po tym czasie lub zdjęcia te pochodzą z lat przed 1910 r. Po 1945 r. lwy nie były zdejmowane z tumby i dlatego najpewniej doszło do zamiany przed 1945 r.

Po wojnie w publikacjach dotyczących Oleśnicy, nie zauważono tej zamiany. Mnie natomiast "sprowokował" do przypatrzenia się lwom z tumby dr Adam Górski z Uniwersytetu Zielonogórskiego, znawca epigrafiki, udzielający mi pomocy i porad podczas identyfikacji epitafiów i płyt nagrobnych w Oleśnicy - któremu chciałem przekazać wszelkie zdjecia i ilustracje lwów, które zbierał dla potrzeb publikacji. Wtedy dotarło do mnie, że lwy mają inny zwrot.

Zdaniem W. Piechówki, po odpowiednich uzgodnieniach i konsultacjach, lwy mogą wrócić na swoje stare miejsca podczas kolejnej restauracji kaplicy grobowej Wirtembergów.

Dodano 10.09.11
Jednak okazało się, że rzeźby lwów są bardzo ciężkie. Obracanie ich spowoduje porysowanie pomnika. Aby obrócenie (przesunięcie) obyło się bez zniszczń, trzeba uźyć podnośnika. Jest to więc specjalna operacja. Okazało się, że lwy są, oprócz uszkodzeń, oznaczone napisami przez wandali