Zamek po 1945 r.

Zimą z 1944 na 1945 r., w związku ze zbliżaniem się frontu, zamek opustoszał. Część wyposażenia wywieziono w niewiadomym kierunku (Podobno bibliotekę wywieziono do Drezna. W komunikatach po zniszczeniu Drezna informowano o zniszczeniu biblioteki wraz z biblioteką książąt oleśnickich). Wywóz kontynuowano do stycznia 45 r. W trakcie walk zamek nie ucierpiał. Spadły obok niego bomby tworząc kilka lejów.

Po zajęciu Oleśnicy przez Armię Czerwoną zgrupowano w nim byłych jeńców wojennych (Francuzów, Włochów i Węgrów). W latach 1945-1946 zamek zajmował oddział radzieckiego Międzynarodowego Czerwonego Krzyża zajmującego się zbieraniem i przygotowywaniem do transportu alianckich jeńców wojennych oraz obywateli ZSRR pracowników przymusowych. Po opuszczeniu przez nich zamku - pozostawał przez okres kilku miesięcy bez nadzoru. Przy końcu 1946 r. był wykorzystywany jako punkt PUR dla wysiedlanych Niemców. Wtedy następuje nieudana próba jego podpalenia. Tam też mieściła się Komenda Hufca ZHP. W niektórych pomieszczeniach były magazyny warzyw. Pomieszczenia zamkowe były ogólnodostępne. Na dziedzińcu zamku, przy skrzydle południowym - zbudowano podest z drewna i płyt betonowych [widok z góry, z boku] niewiadomego przeznaczenia.(zdjęcia ze zbiorów córki pierwszego kierownika Liceum Marii Rutkowskiej ).

W latach 1950-1953 miało tu swoją siedzibę Technikum Budowlano-Drogowe. W skrzydle zachodnim mieścił się wówczas internat. W 1954 r. technikum budowlane opuściło zamek, a władze miasta przekazały jego pomieszczenia kilkunastu użytkownikom na cele magazynowe administracyjne i mieszkalne. Duża ilość pomieszczeń nie była użytkowana w ogóle, nie działały instalacje ogrzewcze; przez wybite szyby zaciekały do wnętrza opady deszczu i śniegu. Zamek uległ postępującej dekapitalizacji technicznej.

W roku 1963 Przedsiębiorstwo Państwowe Pracownia Konserwacji Zabytków na zlecenie Konserwatora Zabytków (w latach 1958-1973 funkcję tę pełnił prof. Mirosław Przyłęcki) zabezpieczyło dach skrzydła zachodniego. W latach 1957-1968 zamek użytkowany ponownie przez Hufiec ZHP w Oleśnicy poddano remontowi bieżącemu. Jednocześnie opracowano projekt kompleksowej adaptacji zamku na potrzeby Średniej Szkoły Rzemiosł Budowlanych. W 1971 r. otwarto tu pierwsze wystawy Muzeum w Oleśnicy, będącego filią Muzeum Archeologicznego we Wrocławiu. Pierwszym kierownikiem została mgr Jadwiga Bukowska. Filia została zamknięta w 1993 r.

W 1971 r. zapadła decyzja o utworzeniu w oleśnickim zamku Centralnej Szkoły Instruktorów Zuchowych ZHP na bazie przeniesionej tu Szkoły Instruktorów Zuchowych z Cieplic Śląskich i Centralnej Szkoły Instruktorów ZHP z Warszawy. Dotychczasowy projekt adaptacji zostaje zmieniony (architekt B. Pater przy współpracy prof. M. Przyłęckiego), a zakres prac remontowych ulega rozszerzeniu i przyspieszeniu.

Poniżej z lewej strony pokazano wybudowany specjalnie odcinek muru na dachu łącznika, na którym wskazano datę przebudowy zamku (1905 r.) i datę restauracji (1971 r.).

	Zdjęcia z remontu są autorstwa Zygmunta Reszki i pochodzą z albumu "CSI ZHP. Oleśnica - Zamek" wydanego w 1980 r. w nakładzie 50 egzemplarzy.

Wymienia się zagrożone stropy skrzydła zachodniego, wprowadzając nowe podziały wnętrza w układzie korytarzowym. Parter skrzydła zachodniego zostaje zaadaptowany na stołówkę i centralną kuchnię, przebudowuje się (z zachowaniem historycznej formy) poważnie uszkodzony ganek podwórzowy skrzydła zachodniego oraz remontuje dach tego skrzydła. Wykonano roboty izolacyjne i impregnacyjno-odgrzybieniowe, drenaż, reperacje ścian. Przeprowadzono wymianę lub wzmocnienie szeregu uszkodzonych stropów, wprowadzono nowe instalacje (c.o., gazową i elektryczną). Usunięto oficynę (wcześniej - browar książęcy) [1], [2] i dom pokazany w głębi na poniższej widokówce (stan z 1955 r.).

Widokówka wg zdjęcia A. Arczyńskiego

2 kwietnia 1975 r. uroczyście otwarto w zamku Centralną Szkołę Instruktorów ZHP. Jej pierwszą komendantką została harcmistrzyni Krystyna Gwarek, nauczycielka i instruktorka ZHP. Rozpoczął się korzystny okres w historii zamku. Zarówno szkoła harcerska, jak i muzeum dbały o obiekt i należycie go konserwowały.

Przeprowadzono też w tym czasie naprawy i remonty bieżące. Niestety, i szkołę (w r. 1992), i Muzeum (w 1993 r.) zlikwidowano. Zamek opustoszał. Nie ogrzewany uległ zawilgoceniu; pojawił się niszczycielski grzyb. Ostatecznie pod koniec roku 1993 zamek powierzono Ochotniczemu Hufcowi Pracy.

Fotomontaż zamku (nieco obrócony) i obecnie istniejącego stawu. W rzeczywistości zamek jest całkiem zasłonięty drzewami. Turyści widzą głównie drzewa.

Pomimo konserwacji i drobnym remontom przeprowadzanym przez OHP zamek a szczególnie jego zabytkowe elementy zewnętrzne ulegają zniszczeniom powodowanym wpływami atmosferycznymi i niestety, niekiedy i wandalizmowi. Zakres środków finansowych przeznaczonych na konserwacje i remonty jest zbyt mały w stosunku do wymagań. Komenda OHP robi wszystko, aby pozyskać odpowiednie fundusze. Potrzebny jest bogaty opiekun.Zamek do remontu - plany z 2007 r. z gazety Olesniczanin

Zamek stanowi własność skarbu państwa. Nieruchomość składa się z czterech działek o łącznej powierzchni 2,8 ha. Powierzchnia zabudowy zamku - 2037 m2; powierzchnia użytkowa - 6200 m2; kubatura 64 470 m3.

Kilka zdjęć z zamku:

Pokój hotelowy: [1], [2], [3];
Różne pokoje i sale wykładowe [14], [15], [16], [17],
Kominki [4], [10], [11], [12], [13];
Współczesne malowidła ścienne [5], [6];
W wieży zamkowej [7], [8]; pod wieżą,

Literatura

Przyłęcki M. Najcenniejsze zabytki Oleśnicy. Zapiski Oleśnickie nr 2 z 1995 r.
Przyłęcki M. Zamek w Oleśnicy. Towarzystwo Przyjaciól Miasta Oleśnicy. Wrocław 1989
Przyłęcki M. Zamek w Oleśnicy. Panorama Oleśnicka nr 27, 29,31, 33, 34 z 1994 r.