Zamek książęcy w Dobroszycach

Dwór szlachecki zaczął budować w Dobroszycach Andreas Heugel 6 kwietnia 1598 r. {tu i dalej w znaczącym stopniu korzystano z [2]}. Był wtedy wpływowym radcą Karola II Podiebrada. Dwór, którego budowę zakończono 16.10. 1601 r., był wykonany na rzucie prostokąta, zbliżonego do kwadratu, obwałowany, z fosą zasilaną zapewne z rzeki Dobra. Wówczas był to jeden z dwóch dworów murowanych w księstwie oleśnickim.


Plan Dobroszyc z około 1750 r. Pokazano rozmieszczenie zamku względem miasta.
Rysunek F.B. Wernera, stanowiący własność BUW


Kościół i zamek z około 1750 r. od wschodu wg F.B. Wernera. Własność BUW
Wtedy już zniknęły wały i fosa, rzeka Dobra została wyprostowana i tworzyła granicę ogrodu zamkowego.
Być może, że już zlikwidowano mostek, który prowadził do zamku od strony południowej, poprzez ogrody


Widok na zamek z innego rysunku F.B. Wernera [2] Pokazano taras i obszerne wejście na
niego od strony południowej z poziomu parteru.

Po wybudowaniu dwór posiadał skrzydło północne z dwoma sześciobocznymi wieżyczkami alkierzowymi (mającymi również znaczenie obronne - strzelnice) oraz skrzydło wschodnie z wieżą. Podwórzec był otoczony murami obwodowymi (kurtynowymi) łączącymi się z oboma skrzydłami. Z czasem dwór był rozbudowany. Niżej pokazano schematycznie (poglądowo) dwie fazy rozbudowy za czasów Heugela (ów?) w oparciu o [2].


Faza początkowa z okresu 1598-1601. Rzut I piętra.



Faza II 1601-1609 (śmierć Anderasa Heugela) lub 1601-1618.
Pozostał jeszcze niewielki podwórzec. Rzut I piętra


Faza III 1675-1677 - w okresie księcia Juliusza Zygmunta [2]

Juliusz Zygmunt w 1675 r. zamieszkał w Dobroszycach i rozpoczął rozbudowę i modernizację dworu na swoją rezydencję. W nim 5 września przyjął hołd przedstawicieli stanów trzebnicko-dobroszyckich. Wówczas zamek był nakryty trzema równoległymi dachami dwuspadowymi, ze szczytami wieńczącymi elewację południową i północną. W narożu południowo-wschodnim znajdowała się wieża z ośmioboczną partią górną i wysokim ostrosłupowym hełmem. Od strony południowej (ogrodu) dostawiono taras. Przy narożach południowo-zachodnim i północno-wschodnim pokazano wieżyczki alkierzowe nakryte prostym dachem [2].


Tak wyglądał zamek w XVII w. wg rysunku Adama Traczyka. Może książę Juliusz Zygmunt
wzorował się na skrzydle zachodnim zamku oleśnickiego, który także był nakryty równoległymi dachami dwuspadowymi

Juliusz Zygmunt nacieszył się zamkiem zaledwie 9 lat, zmarł w wieku 31 lat w 1684 r. Rządy w zamku przejęła w imieniu syna wdowa Anna Zofia. Chyba bardziej dbała o rozbudowę kościoła niż zamku. Chcąc być bliżej niego wybudowała kryty ganek łączący zamek z kościołem. Chyba ganek już nie istniał ok. 1750 r. skoro Werner nie pokazał go na swoim rysunku.

Zamek był utrzymywany i remontowany do ok. 1704, a może nawet do 1726 r., czyli do końca życia księżnej Anny Zofii. Potem zamek stał się miejscem przebywania urzędników lub/i dzierżawców folwarków książat wirtemberskich, a po 1795 r. urzędników (dzierżawców) książąt bunszwickich. Już w 1837 r. był był w złym stanie i może dlatego w 1853 wykonano remont i przebudowę zamku - usunięto szczyty w fasadzie frontowej i ogrodowej (czyli zmieniła się konstrukcja dachu na wielospadowy płaski [1]), rozebrano taras i zapewne zamurowano wejście od strony południowej. Po 1884 r. zamek i folwarki należą do króla Saksonii i w 1905 r. znany jest dzierżawca Fritz Retter. W 1932 r. po śmierci króla Saksonii folwark i zamek dobroszycki zostaje wystawiony na sprzedaż. Pierwszeństwo zakupu miał dotychczasowy dzierżawca i dlatego stają się one własnościa tej rodziny.


Fotografia z ok. 1921-1933. Wjazd do zamku. Wieżyczka z tyłu jest słabo widoczna. Fot. E. Koch.
Kopia z wystawy pokazywanej w 2015 r. w zamku


Zamek obecnie od strony frontowej [2]


Zamek od strony tylnej [2]. na rysunku widać sgraffita wyłaniające się spod odpadającego tynku,
a na poziomie piwnic zarys tarasu i fundamentu filarowo-łękowego

Ze względu na krótki okres istnienia księstwa oleśnickiego na Dobroszycach - historia zamku jest bardzo uboga w literaturę. W cennym opracowaniu [2] zebrano wszystko, co napisano o nim w Polsce i w Niemczech. Obecni właściele, organizując co roku wystawy, przyczyniają się do zwiększenia zainteresowania zamkiem, promują go i zachęcają do pisania o nim. Dla mnie jest to kolejna możliwość rozszerzenie historii księstwa wirtembersko-oleśnickiego.

Literatura

  1. Katalog zabytków sztuki. Oleśnica. Bierutów i okolice, PAN, W-wa. 1983
  2. Kwaśniewski A., Chorowska M., Dwór w Dobroszycach, Wrocław 2005

Od autora Lokacja miasta Oleśnica piastowska Oleśnica Podiebradów Oleśnica Wirtembergów
Oleśnica za Welfów
Oleśnica po 1885 r. Zamek oleśnicki Kościół zamkowy Pomniki Inne zabytki
Fortyfikacje Herb Oleśnicy Herby księstw Drukarnie Numizmaty Książęce krypty
Kary - pręgierz i szubienica Wojsko w Oleśnicy Walki w 1945 roku Renowacje zabytków
Biografie znanych osób Zasłużeni dla Oleśnicy Artyści oleśniccy Autorzy Rysowali Oleśnicę
Fotograficy Wspomnienia osadników Mapy Co pod ziemią? Landsmannschaft Oels
Wydawnictwa oleśnickie Recenzje Bibliografia Linki Zauważyli nas Interpelacje radnych
Alte Postkarten - widokówki Fotografie miastaRysunki Odeszli Opisy wybranych miejscowości
Szukam sponsora do wydania książki o zamku oleśnickim
CIEKAWOSTKI ZWIEDZANIE MIASTA Z LAPTOPEM, TABLETEM ....
NOWOŚCI