Nieco o rozbudowie oleśnickiego szpitala miejskiego

W 1887 r. wybudowano szpital miejski na wolnej parceli, przy polnej drodze. Początkowo miał on numerację 10a - dalszy ciąg numeracji budynku mieszczącego koszary 1. Eskadronu 8. Regimentu Dragonów, mającego numer 10 przy Nachodstrasse. Sam budynek szpitala i parcelę widać na poniższym planie.

Na planie Oleśnicy z 1899 r. widać budynek szpitala z nr 10a, w otoczeniu parku. Obok niego, na oddzielnej parceli znajdował się budynek szpitala zakaźnego lub oddział zakaźny szpitala miejskiego. Po drugiej stronie drogi widać cześć parku byłego Seminarium Nauczycielskiego

Na planie czerwoną linią pokazano rozszerzenie planowanej ulicy, która wkrótce przyjęła nazwisko R. Virchowa - znanego wówczas lekarza niemieckiego zmarłego w 1902 r.

Z późniejszego planu (po 1912 r.) wynika, że szpital budowano w dwóch etapach. Kształt szpitala po pierwszym etapie budowy pokazano na powyższym planie. W tym czasie podłączono szpital do instalacji wodociągowej (1899 r.). Widać ją na planie w postaci niebieskiej linii (rury) z kropką (właz z pokrywą). I przy szpitalu zakończono "wodciągowanie" tego rejonu (koniec niebieskiej linii). Po 1907 r. podłączono szpital do instalacji kanalizacyjnej. Po 1911 r. doprowadzono do szpitala energię elektryczną.

Tak mógł wyglądać szpital na początku XX wieku. Jest to "przycięta" widokówka, dalej pokazana w całości
Obecny widok tej części szpitala, bez ogrodzenia, werandy i z dobudowanym nowym szpitalem (z lewej)
Główna część budynku szpitala
Portal wejściowy z drzwiami
Zwieńczenie portalu z płaskorzeźbą szarfy, na której widniał zapewne napis "Wybudowano w 1886-87". Z tego niemieckiego napisu pozostała tylko data
Na szczycie budynku był zapewne herb Prus. Skuto go po 1945 r.

Wejście dla wchodzących do szpitala odbywało się od frontu, poprzez pokazane wyżej drzwi. Natomiast od tyłu znajdowało się wejście bardziej "paradne" prowadzące na wysoki parter, z rzeźbionym zwieńczeniem. Nad nim znajdował się także jakiś herb lub inna rzeźba, już utrącona.

Podest prowadzący do drzwi wejściowych
Rzeźbione zwieńczenie portalu drzwiowego

Stąd zapewne chorzy schodzili do szpitalnego parku.


Park szpitalny, nieco zaniedbany

Zapewne wkrótce okazało się, że ten szpital był za mały i przestarzały. Należało go rozbudować i lepiej wyposażyć. Sprzyjało temu rozpoczęcie w 1910 r. budowy Głównych Warsztatów Kolejowych (Reichsbahnausbesserungswerk Öls) z planowanym zatrudnieniem 1000 -1500 robotników. Zapewne warunkiem umieszczenia warsztatów w Oleśnicy było rozbudowanie szpitala (i szkoły podstawowej). Dlatego w 1912 r. rozbudowano szpital, co polegało najogólniej na dobudowaniu do tego budynku - drugiego - prawie analogicznego. Naturalnie wyposażonego w nowe funkcje (zdaje się, że z windą towarową - przynajmniej widać coś jakby szyb windy, z tarasem widokowym i innymi nowinkami sprzyjającymi chorym).


Tak schematycznie przedstawiłem nowy szpital po 1912 r.

A tak na widokówce:

Rozbudowany szpital po 1912 r. W ogrodzeniu były przynajmniej 3 bramy prowadzące
do szpitala. Zapewne od tyłu był jeszcze wjazd gospodarczy. Słabo widoczna kostka brukowa miała mały rozmiar, zmniejszający hałas przejeżdżających furmanek z kołami
na stalowych obręczach. Źróło: allegro.pl

A tak pokazywano szpital na planie Pharusa z 1928 roku:

Na planie Oleśnicy z 1928 r. pokazano rozbudowany szpital od tyłu (od strony parku) Tutaj są widoczne zmiany w obu projektach łączonych budynków. Widać także
zmianę kształtu i rozmiaru parceli szpitalnej

A tak wyglądał szpital (budynek nr 2) na planie Oleśnicy z 1939 r.

Na planie z 1939 r. bardziej widoczne jest jego wybudowanie z połączenie 2. podobnych budynków i kolejna zmiana rozmiaru parceli

Dzisiaj podobieństwo obu budynków najlepiej widać z porównania ich głównej części.

Całkowite podobieństwo budynku wybudowanego w 1912 r. z tym z 1887 r.
Na szczycie tego budynku pozostał duży herb Oleśnicy. Szarfa na której widniał napis o rozbudowie i data - został skuty po 1945 r. Może po powiększeniu uda się go odczytać?

Po wojnie szpital był sucesywnie rozbudowywany o różne przybudówki, oszpecajace podstawową bryłę szpitala. Po wybudowaniu budynku nowego szpitala, przylegającego do starego - ten częściowo używany - popada w ruinę. Woda deszczowa z nieszczelnych rur spustowych niszczy ściany, gdzieniegdzie wybite szyby powodują niszczenia wnętrz, rosnące na murach brzozy powodują pękanie ścian. Szkoda, że ten interesujacy zabytek nie może znaleźć użytkownika.


Tak wygląda stary szpital po dobudowach i z nowym szpitalem.
Skan z planu Oleśnicy wydanego przez Wydawnictwo Remedium


Z góry jeszcze widać intersujące kształty starego szpitala
oraz istnienie przyszpitalnego parku


Od autora Lokacja miasta Oleśnica piastowska Oleśnica Podiebradów Oleśnica Wirtembergów
Oleśnica za Welfów
Oleśnica po 1885 r. Zamek oleśnicki Kościół zamkowy Pomniki Inne zabytki
Fortyfikacje Herb Oleśnicy Herby księstw Drukarnie Numizmaty Książęce krypty
Kary - pręgierz i szubienica Wojsko w Oleśnicy Walki w 1945 roku Renowacje zabytków
Biografie znanych osób Zasłużeni dla Oleśnicy Artyści oleśniccy Autorzy Rysowali Oleśnicę
Fotograficy Wspomnienia osadników Mapy Co pod ziemią? Landsmannschaft Oels
Wydawnictwa oleśnickie Recenzje Bibliografia Linki Zauważyli nas Interpelacje radnych
Alte Postkarten - widokówki Fotografie miastaRysunki Odeszli Opisy wybranych miejscowości
Szukam sponsora do wydania książki o zamku oleśnickim
CIEKAWOSTKI ZWIEDZANIE MIASTA Z LAPTOPEM, TABLETEM ....
NOWOŚCI