3. Łupinowa basteja zachodnia (w pobliżu zamku)

Basteję dobudowano do południowo-wschodniego odcinka pojedynczego pierścienia miejskich murów obronnych z XlV w. Basteja oleśnicka miała wzmocnić obronę styku murów miejskich z pobliskimi obwarowaniami zamku [2].

fot. Jacek Nienałtowski	Basteja zachodnia. Widok z boku. Widoczne zakończenie muru kurtynowego w pobliżu zamku.

Inicjatorem ich budowy był zapewne książę Karol I z Podiebradów - ówczesny władca księstwa oleśnickiego. Przyczyną zaś obawa przed wojskami tureckimi (w 1529 r. stali pod bramami Wiednia). Wzorem mogły być potężne basteje we Wrocławiu. Książę Karol I początkowo buduje basteje w Ziębicach (wg projektu B. Rejta). Basteje ziębickie [1], [2], [3] powstają w latach 1522-1532 (dziękuję Panu Krzysztofowi Tomaszewskiemu z Ziębic za wykonanie i przysłanie zdjęć bastei). Wtedy też prawdopodobnie rozpoczęto prace przy umacnianiu obwarowań oleśnickich. Prace nad umocnieniami kontynują Jan i Karol II Podiebradowie.

W roku 1634 na rozkaz gen. A. Wittenberga rozebrano górną partię bastei z pomostem i stanowiskami strzeleckimi. W 2 połowie. XIX w. rozebrano zapewne dolne partie korony przyległych murów kurtynowych, a spód bastei zagruzowano. Zabezpieczenie korony murów wykonano w 1959 r., poprawiając je w 1972 r.[2].

Basteja znajduje się w południowo-zachodniej części fortyfikacji miejskich w pobliżu styku obwarowań miasta i zamku. Dostępna jest od strony południowej odcinka ul. Rzemieślniczej, na szczycie stoku o przewyższeniu paru metrów ponad poziomem jezdni. Półcylindryczna łupina o grubości murów średnio ok. 145 cm dostawiona jest (bez wiązania styków) do odcinka muru kurtynowego. Mury bastej wykonane są z cegły o wym. 9-10/11-13/25-27 cm. Wysokość bastei wynosi obecnie ok. 5 m. Sklepień i stropów brak, spód parteru jest zagruzowany. Korona muru bastei pokryta jest współcześnie kapą ceglaną o nachyleniu 3-5 % na zaprawie cementowej. Od strony północnej fragment kurtyny i bastei wzmacnia niska, masywna przypora dostawiona wtórnie na podmurówce kamiennej [2].

Dwie kule armatnie umiejscowione w murze, obok bastei zachodniej od wewnątrz muru. Foto. Jacek Nienałtowski

Bibliografia

1. Przyłęcki M. Mury obronne miast Dolnego Śląska. Wrocław 1966
2. Przyłęcki M. Cykl artykułów w Panoramie Oleśnickiej nr 37, 39, 41, 44, 46 z 1994 r.
3. Przyłęcki M. Najcenniejsze zabytki Oleśnicy. Zapiski oleśnickie nr 2. 1995