Bielschowsky i rysunek kompleksu młynarskiego w Oleśnicy.
20.09.2013 r.

Ród Bielschowsky, bardzo rozgałęziony, wywodzi się z Górnego Śląska z okolic Katowic. Po 1812 r, gdy mieszkańcy wyznania mojżeszowego przyjmowali nazwiska - Issak z Bielszowic, koło Rudy Śląskiej, najpewniej przyjął nazwisko odmiejscowe Bielszowski, później zniemczone na Bielschowsky. Dalej losy tego rodu związały się z Wrocławiem, Oleśnicą i Namysłowem (może także Łodzią i Lwowem). Już w połowie XIX w. są znanymi handlowcami i fabrykantami. Nie stronią od polityki. Są radnymi we Wrocławiu (1837) i Oleśnicy (1867), kształcą swoje dzieci - z tego rodu wywodzą się światowej sławy lekarze i naukowcy innych specjalności. Po 1933 r. niektórym udaje się wyemigrować do USA, W. Brytanii i Holandii. Inni zostali uśmierceni w obozach zagłady.

Po Alfredzie Bielschowskim - zajmującym się młynarstwem pozostał pomnik na cmentarzu Żydowskim we Wrocławiu. Niewiele wiemy o historii zaangażowania Bielschowskich w młyny oleśnickie. Najprawdopodobniej w 1873 r. Alfred odkupił tzw. Duży Młyn od poprzedników, którymi mogli być Oelsner & Lipmann), wymieniani w 1866 jako właściciele (w 1875 r istniała w Oleśnicy firma młynarska Lipmann, J.W. & Bielschowsky). Mogli również przejąć ten młyn poprzez ożenek z Lipmannówną. Inny Bielschowsky żeni się Weigertówną stąd może firma Bielschowsky & Weigert. O takich ożenkach w tym czasie wiadomo, ale to może być tylko zbieżność imion i nazwisk innej gałęzi rodu.

Bielschowscy są wzmiankowani w Oleśnicy w reklamach od 1862 r. jako handlowcy (reklamują się jako sprzedawcy tapet, mąki i węgla), później są wspominani jako właściciele banku i cegielni w Lucieniu. W Oleśnicy rodzą się i umierają. Nie dowiemy się jak wyglądały macewy Carla Israela, Emanuela, Roberta i innych pochowanych na oleśnickim cmentarzu.

Pamiątką po oleśnickim Wielkim Młynie są pozostałości budynków "Bielschowsky - Weigert A.-G." do których należały również młyny wrocławskie Maria, Zofia i Feniks. Nawet w pewnym okresie wymieniano młyn w Oleśnicy jako zakład nr 1. Zakładem nr 2 był młyn Zofia we Wrocławiu. Wskazywało to na ważność młyna w Oleśnicy. Przed wojną produkowano w nim płatki owsiane i kaszę owsianą.

Niżej pokazano chyba najwcześniejszy rysunek kompleksu budynków młynarskich w Oleśnicy. Przez dłuższy czas nie mogłem go rozpoznać wśród innych rysunków młynów Bielschowsky & Weigert. A to za sprawą znacznych przekłamań na rysunku.

Rysunek reklamowy kompleksu zabudowań młynarskich przy Zaułku Młynarskim w Oleśnicy, stanowiących własność firmy Bielschowsky-Weigert. Zabudowania zostały rozmieszczone na większej powierzchni niż w rzeczywistości. Niektóre budynki rozrosły się wzdłuż o kilka-kilkanaście metrów (szczególnie wydłużył się widoczny z prawej magazyn (który kilka lat temu miał być remontowany, a został rozebrany). Budynek młyna pokazano jako znacznie oddalony od pozostałych budynków. Komin jest wyższy niż był w rzeczywistości. Cały kompleks jest pokazany jako leżący w dużej odległości od miasta - daleko widoczne są wieże miasta. Rysunek pokazuje sytuację z okresu po 1914 r.
Źródło rysunku: Łagiewski M. Wrocławscy Żydzi 1850-1994 Wrocław 1997

 
Kompleks budynków młynarskich (kolor czerwony)
wg planu miasta z 1882 r.
Kompleks budynków młynarskich
wg planu miasta z lat 1899-1913.
Widoczne przebudowy budynku nr 5
Zdjęcie wszystkich zabudowań kompleksu młynarskiego Bielschowsky- Weigert w okresie 1930- 1939 r. Widać tutaj także "Dom na Murze", który 3 lata temu został rozebrany pod pozorem stwarzania zagrożenia stabilności murów oporowych. Widać, że obok niego stoją inne budynki i wówczas one łącznie nie zagrażały stabilności.
Zdjęcie wspólczesne.

Niektórzy z rodu Bielschowsky mieszkający w Oleśnicy:

Car Israel

Emanuel

Najbardziej znany oleśnicki Bielschowsky - bankier i właściciel cegielni: Robert ur. 7. 03. 1831, zm. 23. 02. 1894 - Oleśnica, był szóstym dzieckiem - jego ojciec Wollf zm. 4.10. 1863 - Oleśnica, jego dziadek Isaak pochodził z Bielszewa.

Robert ożenił się z Elfriede Lippmann, ur. 18 Jul 1835 - zm. 5 Nov 1904 - Oleśnica.
Jego najstarsza siostra Ida ur. 31 Jul 1821 r. wyszła za mąż za Józefa Weigerta ur. 13. 04.1817 r., zm 21.01. 1875 - Wrocław. Mieli jedno dziecko.

W 1933 r. odebrano im wszystkie sklepy i firmy.

Na stronie genealogicznej brakuje danych o Alfredzie, twórcy potęgi młynarskiej. Być może dlatego, że ta strona dotyczy gałezi, która przeniosła się do Holandii. A może dlatego, że stronę przestano aktualizować w 2007 roku? Ród Bielschowskich i ich wpływ na historię Oleśnicy oraz młynarstwa zasługuje na dalsze, bardziej naukowe badania.

Literatura

Obrębska - Kubik D. Młyny zbożowe w Oleśnicy i okolicach. Kwartalnik Powiatu Oleśnica nr 2. 2006. s. 60-75
Stary niszczejący młyn w Oleśnicy
Strona genealogiczna rodu Bielschowsky - http://www.bielschowsky.nl/
Heilmann Christian http://www.gca.ch/Oels.htm