Smolna - wieś z zabytkami

Do napisania o Smolnej "zmusił" mnie Pan Janusz Wojtasiak, przysyłając swoje zdjęcia zabytkowego muru i kościoła, a wcześniej - pomnika. Wieś wzmiankowana jest już w 1266 r. i była lokowana na prawie niemieckim. Początkowo jej nazwę przedstawiano jako Stwolna (1285, 1286 r.), a w 1376 r. jako Smolna. W 1845 r. występowała podobno polska nazwa Smorna. W 1376 r. wymieniona była jako siedziba von Smollen. Poźniej właścicielami wsi byli von Marschall, von Waldau, a w 1740 r. staje się własnością książąt oleśnickich. Po śmierci ostatniego z Brunszwików zostaje włączona do korony pruskiej. Wtedy już istniał podział wsi na trzy części - Nowa, Dolna i Górna Smolna.


Mapa wsi z 1937 r. Kliknij aby powiększyć


Litografia z 1899 r. z elementami zabudowy Smolnej

W XIX w. wybudowano szkołę ewangelicką (1834 r.), działała olejarnia, młyn wodny, wiatrak, browar, a swoje warsztaty miało kilku rzemieślników. Zabudowę miejscowości tworzyły 192 domy, zasiedlone przez 1317 mieszkańców (więcej w [1]).

Inne widokówki pokazujące Smolną w okresie międzywojennym (z www.ebay.de)



Zauważalnym zabytkiem Smolnej jest mur wybudowany z kamienia narzutowego, okalający kościół z przykościelnym cmentarzem. Historycy oceniają czas jego wybudowania na XV-XVI w.


Mur z bramą ceglaną - główną.

Mur z zewnątrz wzmocniony szkarpami ceglanymi
Ceglana bramka boczna

Drugim, bardziej widocznym zabytkiem jest kościól parafialny, wzmiankowany w 1286 r. W 1538 r. przejęty przez protestantów i odnawiany w XVI i XVII w. W 1852 spalony i odbudowany dwa lata później z wykorzystaniem starej wieży z XV - XVI w., której najwyższa kondygnacja została wówczas nadbudowana. Wyposażenie kościoła zostało opisane w [2]. Patronem kościoła przy końcu XIX w. był następca tronu Cesarstwa Niemieckiego.

   
   

O mieszkańcach Smolnej (i dwóch innych miejscowości) poświęcających swoje życie za cesarza i ojczyznę w I Wojnie Światowej, przypominał poniższy pomnik.

Ogólny widok pomnika w trakcie jego otwarcia
Inskrypcja wymieniająca także inne wsie, które współfinansowały pomnik

Pomnik ten po II wojnie zmienił przeznaczenie i utracił typowy jego element - krzyż żelazny. Obecnie poświęcony jest poległym w II Wojnie Światowej.

W Smolnej znajdują się również stanowiska archeologiczne - osada średniowieczna

Więcej o kościele w Smolnej

Więcej o mieszkańcach (j. niemiecki)

Literatura

  1. Studium środowiska kulturowego do planu zagospodarowania przestrzennego gminy Oleśnica woj. wrocławskie. Regionalny Ośrodek Studiów i Ochrony Środowiska Kulturowego we Wrocławiu.
  2. Katalog zabytków sztuki w Polsce. Oleśnica, Bierutów i okolice. PAN. Warszawa 1983

Od autora Lokacja miasta Oleśnica piastowska Oleśnica Podiebradów Oleśnica Wirtembergów
Oleśnica za Welfów
Oleśnica po 1885 r. Zamek oleśnicki Kościół zamkowy Pomniki Inne zabytki
Fortyfikacje Herb Oleśnicy Herby księstw Drukarnie Numizmaty Ciekawostki (ponad 400 tematów)
Książęce krypty
Kary - pręgierz i szubienica Wojsko w Oleśnicy Walki w 1945 roku
Renowacje zabytków
Biografie znanych osób Zasłużeni dla Oleśnicy Artyści oleśniccy
Autorzy
Rysowali Oleśnicę Fotograficy Wspomnienia osadników Mapy
Co pod ziemią? Landsmannschaft Oels Wydawnictwa oleśnickie Recenzje
Bibliografia Linki Podziękowania Księga gości Dopisz się do księgi Zauważyli nas
Alte Postkarten - widokówki Fotografie miastaRysunki Interpelacje radnych Odeszli
Nowości
Szukam sponsora do wydania książki o zamku oleśnickim