Pałacyk zarządcy folwarku miejskiego Spalice

Podczas lokacji miasta, książę dodał miastu (wówczas zasadźcom) tereny - o powierzchni 100 łanów (ok. 1700 ha. Wg najnowszej monografii Oleśnicy było to tylko 170 ha - zapewne zniknęło jedno zero), poza murami miasta. Osadnicy mogli otrzymać z tej puli parcele w dzierżawę.

Tak wielki dodany obszar (100 łanów) posiadały tylko nieliczne miasta. Samo miasto miało powierzchnię 1 łanu (czyli ok. 17 hektarów) a dostało teren 100 razy większy. Po wykupieniu wójtowstwa przez Radę Miejską (1407 r.) - miasto czerpało zyski z jego użytkowania.

Prawdopodobnie owe 100 łanów nie stanowiło jednego "kawałka" ziemi. Część tej ziemi mogła znajdować się w okolicach Oleśnicy, jak i pobliskich wsi.

Aby zwiększyć zyski z uprawy ziemi zaczęto tworzyć folwarki. Zapewne rugowano dotychczasowych dzierżawców i ziemię łączono w duże obszary, łatwiejsze do obróbki rolnej. Folwarkiem kierował zarządca. Budował na obrzeżu ziemi folwarcznej dom, w którym mieszkał i z którego zarządzał. Niedaleko budowano obory, stajnie, spichlerze, młyny, tłocznie oleju, gorzelnie itp. oraz mieszkania dla najemnych pracowników.

Nie wiem, kiedy powstał folwark miejski w Spalicach. Zabudowania widoczne są na mapie z 1753 r. i miały największy rozmiar wśród innych folwarków w okolicach Oleśnicy. W XIX wieku w skład folwarku Spalice wchodziły także folwarki Gęsia Górka, Sand Hof, Hirsberg (leżące obok siebie) i inne mniejsze. W 1900 r. folwark Spalice liczył ok. 580 ha ziemi.

Niżej, dla zachowania w pamięci, przedstawiam ilustracje dotyczące tego folwarku i pałacyku. Wielu mieszkanców Oleśnicy kojarzy te tereny z POM-em.


Pałacyk zarządcy folwarku miejskiego Spalice. Widokówka ze zbioru A. F.

Powyższa widokówka ze zdjęciem pałacyku ma datę korespondencji 1906 r. Natomiast w spisie zabytków miasta s. 55 podano datę jego wybudowania na 1928 r. !


Rozmieszczenie pałacyku i zabudowań gospodarczych w Spalicach [1].

Na mapie z 1810 r. w tym miejscu już istnieją zabudowania gospodarcze w tym samym układzie rozmieszczenia. Od tego czasu były one najpewniej przebudowywane. W 1860 r.w folwarku tym byli zakwaterowani dragoni z 8 Regimentu, do czasu wybudowania dla nich koszar na ul. Wojska Polskiego (tzw. Czerwone koszary) i na ul. Lwowskiej.
Niektóre z zabudowań pokazanych na powyższej ilustracji dalej istnieją. W stajniach nie do końca zniszczono XIX-wieczne elementy konstrukcji.


Na planie pokazano miejsce rozmieszczenia folwarku i prawdopodobnie ziemi do niego należącej (zaznaczone grubą kreską) [1].
Nie wiem czy pozostałe, zaznaczone podobnie, pobliskie połacie ziemi należały do tego folwarku.

Pałacyk należy do Agencji Mienia Wojskowego i obecnie jest przeznaczony do sprzedania. Przez dłuższy czas służył szkolnictwu ogólnokształcącemu. Stan jego jest nienajlepszy. Na elementach pałacu (werandzie) umieszczono ostrzeżenie o możliwości zawalenia. Poniżej zdjęcia "zza płota".

Niknie kolejny, nierozpoznany element historii naszego miasta.

Literatura:

1. Das Buch der Stadt Oels in Schlesien / hrsg. vom Magistrat der Stadt Oels in Schlesien anläßlich des 675jährigen Stadtjubiläums. Bearb. vom Schlitzberger. - Berlin: Dt. Bibl, 1930. - 115 S.

Od autora Lokacja miasta Oleśnica piastowska Oleśnica Podiebradów Oleśnica Wirtembergów
Oleśnica za Welfów
Oleśnica po 1885 r. Zamek oleśnicki Kościół zamkowy Pomniki Inne zabytki
Fortyfikacje Herb Oleśnicy Herby księstw Drukarnie Numizmaty Książęce krypty
Kary - pręgierz i szubienica Wojsko w Oleśnicy Walki w 1945 roku Renowacje zabytków
Biografie znanych osób Zasłużeni dla Oleśnicy Artyści oleśniccy Autorzy Rysowali Oleśnicę
Fotograficy Wspomnienia osadników Mapy Co pod ziemią? Landsmannschaft Oels
Wydawnictwa oleśnickie Recenzje Bibliografia Linki Zauważyli nas Interpelacje radnych
Alte Postkarten - widokówki Fotografie miastaRysunki Odeszli Opisy wybranych miejscowości
Szukam sponsora do wydania książki o zamku oleśnickim
CIEKAWOSTKI ZWIEDZANIE MIASTA Z LAPTOPEM, TABLETEM ....
NOWOŚCI