Zaopatrzenie miasta w wodę

Autor tekstu: Przemysław Łuczak

Prawdopodobnie za panowania księcia Karola II Podiebrada (1565-1617 r.) w Oleśnicy powstał pierwszy wodociąg (wg Zbigniewa Podurgiela). Dom wodociągów (Wasserkunst) znajdujący się w pobliżu nieistniejącej już bramy Bydlęcej (ul. św. Jadwigi) wyposażony był w drewniane koło czerpakowe i zbiornik na wodę. Stamtąd woda była prowadzona drewnianym podziemnym rurociągiem wzdłuż obecnej ulicy Okrężnej (Röhrstrasse - czyli rurowej), do Rynku, gdzie znajdowały się dwa publiczne ujęcia wody.

Woda zasilająca miejskie wodociągi doprowadzana była kanałem wykopanym prawdopodobnie w celu napełnienia fosy miejskiej, lub specjalnie dla potrzeb wodociągów. Kanał rozwidla się od rzeki Oleśnicy w Spalicach, przebiega przez park miejski przy ulicy Brzozowej aż do Bramy Bydlęcej (Namysłowskiej), dalej wzdłuż murów, aż do nieistniejącego już młyna przy ulicy Młynarskiej. W okolicy obecnej ulicy Kruczej kanał ten łączy się z rzeką. Obecnie kanał ten w całości biegnie pod ziemią. Wykopaliska prowadzone w mieście wskazują, że sieć drewnianych wodociągów musiała wraz upływem czasu ulec znacznej rozbudowie.

Woda czerpana z rzeki, bez jakiegokolwiek jej dalszego uzdatniania, często nie była zdatna do picia i powodowała znaczne zagrożenie dla zdrowia i życia mieszkańców. Dom wodociągów w okresie od jego powstania do końca XIX w, był wielokrotnie niszczony i odbudowywany lub modernizowany. Poniżej pokazano niskiej jakości zdjęcie domu wodociągów zbudowanego prawdopodobnie na przełomie XVIII/XIX w. także przy bramie Namysłowskiej. Został on rozebrany jeszcze przed wojną.

Dopiero dziewiętnastowieczny rozwój nauki i techniki pozwolił na poszukiwanie innych źródeł wody. Od jesieni 1883 do wiosny 1884 w Rynku powstają dwie wiercone studnie głębinowe o głębokości 104 metrów. Ich wydajność okazuje się jednak niewystarczająca dla stale wzrastających potrzeb miasta. W ciągu następnych piętnastu lat wdrażany jest projekt nowoczesnej sieci wodociągowej pokrywającej swym zasięgiem całe miasto. W 1898 roku zostaje oddany do użytku zakład wodociągów (wasserwerk) przy ulicy Brzozowej.

Nowy zakład wodociągowy wyposażono w dwie maszyny parowe o mocy 9,5 KM każda wraz z należącymi do nich kotłami parowymi, urządzenie odladzająco-filtrujące oraz znajdującą się nieopodal wieżę ciśnień (rok budowy 1896-97) ze zbiornikiem o pojemności 350 m3.

W momencie uruchomienia zakładu - ciśnienie wody w sieci przekraczało wartość 3 atm. Woda była pobierana z ośmiu piętnastometrowych studni zlokalizowanych w pobliżu rzeki.

W pierwszym roku istnienia wodociągi dostarczyły miastu 120 000 m3 wody a już po dziesięciu latach 300 000 m3.

Mimo to w miesiącach letnich, kiedy to zapotrzebowanie na wodę gwałtownie wzrasta, a poziom wód gruntowych się obniża, taka wydajność była niewystarczająca. W 1908 r. powstają kolejne dwie studnie, w tym samym roku wyposażenie zakładu się poszerza o dwie specjalnie wzmocnione pompy. W 1910 roku powstają kolejne studnie. Łącznie było już ich dwanaście. W roku 1911 osiągnięto już wydajność 500 000 m3. Ostatecznie w roku 1919 istniało już 15 studni, które zapewniały stałą wydajność w graniach 500 000 m3 rocznie.

W latach dwudziestych XX wieku zakład wodociągowy zostaje wyposażony w urządzenie do chlorowania wody. W 1930 r. miejska sieć wodociągowa miała długość około 20 km i docierała do 800 budynków.

Zakład przy ulicy Brzozowej pracował do początku lat dziewięćdziesiątych, kiedy to oddano do użytku nowoczesny zakład uzdatniania wody na Ratajach. Wieża ciśnień do dziś pełni swoje funkcje. W ostatnich latach ciekawe oświetlenie nadało jej niepowtarzalny wygląd [1], [2].

Literatura:
Das Buch der Stadt Oels in Schlesien / hrsg. vom Magistrat der Stadt Oels in Schlesien anläßlich des 675 jährigen Stadtjubiläums. Bearb. vom Schlitzberger. Berlin. 1930


Od autora Początki miasta Oleśnica piastowska Oleśnica Podiebradów Oleśnica Würtembergów
Oleśnica za Welfów
Oleśnica po 1885 r. Zamek oleśnicki Kościół zamkowy Inne zabytki
Fortyfikacje Herb Oleśnicy Herb księstwa Inne herby Drukarnie
Książęce krypty
Kary i pręgierz Pomniki Wojsko w Oleśnicy NumizmatyWalki w 1945 r.
Renowacje zabytków Kalendarium Biografie historyczne Zasłużeni dla Oleśnicy
Artyści oleśniccy Autorzy
Inni artyści Fotograficy Wspomnienia osadników Mapy Zagadki
Ciekawostki
Co pod ziemią? Landsmannschaft Oels Galeria Wydawnictwa oleśnickie
Bibliografia
Linki Podziękowania Zobacz księgę gości Dopisz się do księgi
Napisali o nas