Czy XVI wieczne nasypy (wały) artyleryjskie znikną całkowicie z krajobrazu Oleśnicy?

Jak już wcześniej pisałem - w odpowiedzi na zagrożenie tureckie - ok. 1530 r. nastąpiła rozbudowa umocnień (fortyfikacji) Oleśnicy. Ze względu na ograniczenia finansowe rozbudowa umocnień o drugi pierścień murów nastąpiła tylko na krótkim odcinku (120-150 m) po obu stronach Bramy Wrocławskiej (potem zwana Oławską), leżącej w osi obecnej ulicy 3 Maja. Więcej tutaj i tutaj.

Dalej zamiast muru niskiego usypano tańszy nasyp (wał) ziemny, który miał służyć do umieszczenia armat w przypadku ataku na miasto (wcześniej fosa dochodziła jak najbliżej do muru miejskiego). Wykonany wówczas nasyp pozostał w całości do czasów rozebrania bram miejskich i rozwoju przemysłu. Po tym czasie zaczął być rozkopywany. Na rozpatrywanym odcinku, zarówno nasyp jak i mur kurtynowy, został częściowo rozebrany, aby wstawić halę produkcyjną Fabryki Obuwia Gustawa Klemma.


Fragment planu miasta wg K. Bimlera. 1 - Brama Wrocławska (potem Oławska). 2 - Mur wysoki (kurtynowy). 3 - koniec muru niskiego i początek nasypu.
4 - Brama Namysłowska. Linia kropkowana widoczna od punktu 3 do Bramy Namysłowskiej pokazuje przebieg nasypu,
stanowiącego jednocześnie brzeg fosy o szerokości 40 m [3]


Fragment planu miasta z 1882 r. 1 - dokładniej pokazano zasięg muru niskiego. 2 - miejsce, gdzie dalej ciągnie się nasyp artyleryjski.
Jego granice, w stosunku do byłej fosy, widać po dwóch budynkach (barakach) umiejscowionych wzdłuż granicy nasypu


Zdjęcie w kierunku ul. 3 Maja. Zachowany zawężony odcinek nasypu.
Z lewej znajdowała się fosa


Zdjęcie w kierunku na byłą Fabrykę Obuwia, która "weszła" w mur kurtynowy, nasyp i koryto byłej fosy.
Na pierwszym planie jeszcze jest widoczny nasyp, z prawej obniżenie terenu w kierunku fosy


Odcinek obok szkoły. W trakcie jej budowy usunięto część muru kurtynowego aby zapewnić więcej światła w klasach na parterze szkoły.
Częściowo istniejący nasyp nie ma jednakowej szerokości zbliżonej do szerokości międzymurza (zwingera)


Międzymurze - taką szerokość powinien mieć dalej widoczny nasyp ziemny.
Na planie widać, że dalej nasyp ulegał zwężeniu i na końcu miał szerokość ok. 4 m.


W tym miejscu nasyp został całkowicie rozmyty - zniknął. A wystarczyłoby spychaczem przesunąć nieco ziemi
z terenu na prawo od widocznych drzew, w kierunku na dawny nasyp i wyrównać. Pojawi się widoczny nasyp

Wnioski i uwagi

  1. Nasyp artyleryjski powstał po 1530 r. Jest on takim samym zabytkiem jak mur kurtynowy czy mur-parkan i powinien podlegać ochronie konserwatora zabytków.
  2. W trakcie dawnych prac rewitalizacyjnych prowadzonych przez zespół pod kierownictwem prof. M. Przyłęckiego opisywany nasyp był zalecany do zachowania i wtedy był on nieco wyższy niż poziom gruntu umownie traktowany jako brzeg fosy.
  3. W trakcie prac ziemnych prowadzonych w ostatnich latach zapominano o istnieniu nasypu i dlatego różne firmy dążyły do wyrównania terenu i tym samym usunięcia widoczności nasypu.
  4. Sądzę, że należy ponownie wyodrębnić nasyp (powinien nieco wystawać nad poziom) w części pokazanej na powyższym zdjęciu, poprzez usunięcie przylegającej ziemi dawnej fosy. Szerokość nasypu w pokazanym miejscu powinna być równa szerokości międzymurza.
  5. Krawędź nasypu na całej długości winna biec w lini prostej.
  6. W związku z wykonaniem w fosie tzw. Ogrodu Doświadczeń, przesłaniającej częściowo zabytkowe mury miejskie - należy wykonać na nich tablice informacyjne opisujące widoczne fortyfikacje. Tablica w miejscu nasypu winna opisać pas ziemi jako nasyp artyleryjski, spełniający ważną funkcję w XVI-wiecznej obronie miasta.
  7. Musimy zachować zabytki dla przyszlych pokoleń mieszkańców Oleśnicy.

Literatura

1. Przyłęcki M. Najcenniejsze zabytki Oleśnicy. Zapiski Oleśnickie nr 2. 1995
2. Przyłęcki M. Cykl artykulów w Panoramie Oleśnickiej nr 37, 39, 41, 44, 46 z 1994 r.
3. Bimler K. Die schlesischen massiven Wehrbauten, t. 3: Fuerstentum Oels, Wohlau. Breslau. 1942

Od autora Lokacja miasta Oleśnica piastowska Oleśnica Podiebradów Oleśnica Wirtembergów
Oleśnica za Welfów
Oleśnica po 1885 r. Zamek oleśnicki Kosciół zamkowy Pomniki Inne zabytki
Fortyfikacje Herb Oleśnicy Herby księstw Drukarnie Numizmaty Książęce krypty
Kary - pregierz i szubienica Wojsko w Oleśnicy Walki w 1945 roku Renowacje zabytków
Biografie znanych osób Zasłużeni dla Oleśnicy Artyści oleśniccy Autorzy Rysowali Oleśnicę
Fotograficy Wspomnienia osadników Mapy Co pod ziemią? Landsmannschaft Oels
Wydawnictwa oleśnickie Recenzje Bibliografia LinkiZauwazyli nas Interpelacje radnych
Alte Postkarten - widokówki Fotografie miastaRysunki Odeszli
Szukam sponsora do wydania ksiażki o zamku oleśnickim
CIEKAWOSTKI ZWIEDZANIE MIASTA Z LAPTOPEM, TABLETEM ....
NOWOŚCI