Brama cmentarna

W 1820-23 r. zaczyna funkcjonować cmentarz miejski przy obecnej ul. Wojska Polskiego. W 1823 r. wybudowano Bramę cmentarną - jeszcze nie znamy autora projektu. Zapewne był nim Karl Johann Leyser (twórca m.in. Pomnika Złotych Godów oraz wielu budowli w Pokoju).

Kliknij, aby powiększyć.

Powyższe zdjęcie bramy przekazała Pani Danuta Obrębska-Kubik, inne starsze zdjęcie od Jacka Kamińskiego (dziękuję!). Fachowy opis:

"Brama cmentarna. klasycystyczna. Murowana z cegły, otynkowana. Trójprzelotowa, większy otwór środkowy zamknięty odcinkowo, przejścia boczne prostokątne z trókątnymi naczółkami; między otworami półkolumny toskańskie wspierające dwuczęściowe belkowanie; nakryta daszkiem dwuspadowym." Wg Katalog Zabytków Sztuki w Polsce. Oleśnica, Bierutów i okolice. s. 79.

Nad wejściem znajdował się napis "Den Du beweinst, ihn suche nicht hier wo die Hülle nur modert" ("Tego, którego opłakujesz, nie szukaj tu, gdzie tylko dół zgnilizną czuć").

Widok na Bramę cmentarną z przełomu wieków. Jeszcze wówczas główne wejście było zamykane wrotami.

Wejście na cmentarz odbywało się przez dwie boczne furty. Główny brama służyła do wjazdu karawanu z trumną. Widać, że wrota bramy były wykonane z desek i przypominała zwykły płot drewniany. Z czasem, jeszcze przed 1900 r., zaprzestano używać bocznych furt i wchodzono przez główną bramę. Dalej droga do kaplicy cmentarnej prowadziła wzdłuż alei klonowej, widocznej na widokówkach. Cały cmentarz był otoczony drewnianym płotem. Jak widać, cmentarz miał kiedyś większą powierzchnię i był bardziej zadrzewiony.

Obecny widok bramy przedstawiono na poniższym zdjęciu. Brama ma obecnie symboliczne znaczenie, gdyż nie jest już bramą wejściową na cmentarz. Nie wiadomo dlaczego cmentarz odsunął się od bramy.

Wymiary bramy - szerokość ok. 13 m, wysokość ok. 5,4 m, szerokość otworu bramnego ok. 4 m.

Dodano 27.10.2005 r.
Obecnie lewa furta jest jeszcze widoczna. Prawa została zastawiona jakąś tablicą. Wrota zostały zdjęte i poprzez tę bramę (która ma już znaczenie symboliczne) odbywa się główny ruch na cmentarz. Aleja topolowa została zlikwidowana w latach 60-ych. Nad bramą nie ma żadnego napisu. Obraz zabytku psuje też znak zakazu wjazdu. Stan obecny można zobaczyć na poniższych zdjęciach

Stan w dniu 27.10.2005 r.

Od strony wewnętrznej stan tej zabytkowej budowli jest znacznie gorszy. Widać to na kolejnych zdjęciach.

Lewa furta. Rozjaśniono część zdjęcia aby pokazać stare zawiasy bramy.

Prawa furta. Ta mniej widoczna od strony wejścia.

Od wewnętrznej strony znajdował się napis "Uber die Gräber empor - schwang der Unsterblicher sich !" ("Ponad groby, w górę - unosił się nieśmiertelny"). Tłumaczenia obu sentencji uzyskałem dzięki pomocy Pana Pawła Szczegodzińskiego. Niezależnie tłumaczenie przysłał także Pan Marcin Robak. Dziękuję!. Może obie sentencje pochodzą z wierszy lub biblii?

Na powyższym zdjęciu widać wyłaniające się spod farby słowo "...empor..."

Może warto wrócić do stanu z 1823 r.? Może nad bramą umieścić jakąś stosowną do tego miejsca łacińską sentencję? (ok. 1980 r. był tam napis "Cmentarz Komunalny"). Może odsłonić prawą furtę i zasłaniającą tablicę przenieść do środka? Nie uda się już przywrócić tym furtom ich właściwego zadania, gdyż od środka zostały zastawione grobami i śmietnikiem. Brama wymaga odmalowania.

Dodano 13 sierpienia 2008 r.
Teren przed bramą uprządkowano i wyłożono kostką, zniknął znak "Zakaz Wjazdu", tablicę ogłoszeń przeniesiono. Obie furty zostały otwarte - można przez nie wchodzić. Widać teraz, że kiedyś wykonano "nowe porządki" na cmentarzu, bez uwzględnienia funkcji bramy cmentarnej. Teraz na osi obu furt znajduje się rząd grobów i śmietnik. Grobów nie wyrzucimy, ale śmietnik można przenieść w inne miejsce. Dalej nie odnowiono bramy.

Stan z listopada 2008 roku.

Dodano listopad 2008 r. Z powodu ciągłego podwyższania jezdni, dojście do bramy odbywa się "z górki". Dlatego dodano poręcze. Prawdopodobnie brama będzie odnawiana. Najwyższy czas.

Czerwiec 2009 r. Po umieszczeniu ubikacji w nowym budynku Zarządu Cmentarzy, usunięto brzydką "wygódkę - Toy-Toyka".

Remont bramy (czerwiec/lipiec 2010 r.)
Nic nie wiadomo o koncepcji remontu, nie zobaczyliśmy wizualizacji bramy po remoncie. Nie wiadomo czy będzie na bramie jakiś napis, czy będą odtworzone wrota głównej bramy itd. Ewentualne opinie mieszkańców nikogo nie interesują.

Za tą siatką trwa remont (30.06.2010 r.)

Zaglądam przez przerwy w siatce.

25 lipiec 2010.
Już po tynkowaniu i "zadaszeniu". Tak chyba brama wyglądała w 1823 r.

Wg informacji z www.mojaolesnica.pl wykonawcą remontu (skucie i nowe tynki, pokrycie dachu, malowanie) zabytkowego obiektu jest firma Dach-Bud. Koszt odnowy bramy ok. 50 tysięcy złotych. Opracowanie nowej kolorystyki - Wiesław Piechówka.

I po kilku dniach:

Jak widać, na bramie nie ma żadnego napisu.	Widok z boku.
Zachowano stare zawiasy wrót.	Brama od strony cmentarza.

Natomiast obok, na niewielkiej tablicy, widnieje napis
"Cmentarz Komunalny w Oleśnicy".