Kasyno oficerskie 6. batalionu Jegrów i jego przemiany

W październiku 1873 r. przybył do Oleśnicy ze Świebodzic 2 Śląski Batalion Strzelców (Jegrów) nr 6. Zapewne wówczas oficerowie tego batalionu, jak i innych jednostek stacjonujących w Oleśnicy - stołowali się i bawili w kasynie przy Herrenstrasse (Sejmowej) 11. W 3 lata później zaczęto dla batalionu budować blok koszarowy.

Zazwyczaj każda jednostka miała swoje kasyno, gdyż służyło to integracji kadry (oficerowie siedzieli wspólnie, przy jednym stole z dowódcą). Dlatego w 1890 roku wybudowano kasyno przy Fussweg - drogi polnej prowadzącej do Boguszyc.

Na mapie z 1882 r., na białym tle, w kolorze czerwonym pokazano miejsce rozmieszczenia budynku kasyna w okresie wybudowania (1890 r.). Po drugiej stronie drogi znajdował się dziecięcy plac zabaw (Kinder Spiel Platz).

W książce adresowej z 1921 r. pojawia się informacja, że kasyno znajduje się przy Marienplatz 2a., z którego brała początek Fussweg. Na powyższej mapie widać. że przy Marien Platz istnieje dom o numerze 1 i zabudowania gospodarcze o numerze 2. Wybudowanemu kasynu nadano numer 2a przy Marien Platz, chociaż na powyższej mapie budynek kasyna jest oddalony od placu.

Po 1925 roku droga polna Fussweg przyjęła nazwę Promenadestrasse (chociaż w internetowej (!) wersji Księgi Adresowej z 1921 jest ona już wymieniana, ale z zaznaczeniem, że tę informację zaczerpnięto ze spisu z 1933 r. ).

W 1939 r. były budynek kasyna pokazany jest jako leżący przy Promenadestrasse 1.
Na pamiątkę dawnych czasów były plac zabaw nazwano Placem Jegrów. Na nim stał Pamiątkowy Kamień Strzelców Oleśnickich (Jegrów).

Bryła kasyna jest może typowa dla ówczesnego neogotyckiego budownictwa, ale w szczegółach pokazuje podobieństwo do budynków szpitalnych obecnej Akademii Medycznej przy ul. Tytusa Chałubińskiego. Być może, że architekta można poszukiwać wśród projektantów tego zespołu szpitali.

Budynek kasyna. Widokówka ze zbioru A. F. Inne ujęcie już z oświetleniem gazowym ulicy.


Oficerowie przed kasynem (1898 r.) i panie, które może dadzą się zaprosić na kolację (wycinek z litografii. Zbiór A.F.).

W czasie I wojny światowej kasyno dalej służyło oficerom, szkolącym kolejne zastępy "mięsa armatniego", ginącego za cesarza (poległy cztery stany batalionu. Ponad 2500 żołnierzy!). Nie wiadomo jaką rolę spelniało kasyno, gdy w okolicznych zabudowaniach znajdował się rosyjski obóz jeniecki. Po 1918 r. jakieś ograniczone elementy jednostki wróciły do koszar. Kasyno po 1918 roku działo, gdyż emitowało pieniądz zastępczy z brązu i cyny (średnica ok. 21 mm) - 3 rodzaje, bez podanego nominału, którym można było płacić za zakupy. Po oficjalnej likwidacji jednostki (31 grudzień 1920 r.) - kasyno straciło rację bytu i podobno zostało sprzedane prywatnej osobie. W październiku 1921 roku umieszczono obok kasyna Pamiątkowy Kamień Strzelców Oleśnickich, przeniesiony z poligonu z Gęsiej Górki. W 1935 r. budynek stanowił własność Fredricha Pieczonki - rolnika, który dodatkowo był właścicielem, sąsiedniego gospodarstwa o numerze 2.

Nie wiadomo jaką rolę pełnił budynek byłego kasyna po 1945 r. Nieopodal znajdował się budynek o numerze 7, który w 1945 r. zajmowała ACz, potem WP, a następnie szkolnictwo zawodowe - czy budynek kasyna pełnił w tym jakąś rolę? Do niedawna w budynku Kasyna istniało przedszkole. Na poniższym rysunku przedszkole - widoczne ogrodzenie i rosnące wysokie drzewa.

Podobnego widoku już nigdy nie zobaczymy!

Autor "FM" źródło: http://wroclaw.hydral.com.pl/160028,foto.html

Uwaga: Sądziłem, że powyżej pokazana przybudówka, nie pasująca do stylu budynku kasyna, powstała po wojnie. Jak się okazało ta przybudówka już istnieje na mapie, która w Archiwum Państwowym figuruje, jako pochodząca z 1932 roku. Po ostatnich analizach sądzę, że pochodzi ona z ok. 1903-1906 r. Mapa ta jest bardzo niewyraźna i dlatego rzadko do niej zaglądam. Jak się okazało - należało to zrobić. Tak więc, przybudówka ta prawdopodobnie powstała na początku XX w. Mam nadzieję, że to nie jest błąd na mapie, lub odczytu - weryfikację umożliwi kolejne zdjęcie kasyna sprzed 1920 r.

Kilka lat temu zabytkowy budynek kupił nowy właściciel. Wówczas zmienił płot, usunął drzewa, zaczął prowadzić modernizację budynku (widoczna sterta cegieł na powyższym zdjęciu).

Niedawno mieszkańców Oleśnicy (forum Historii Oleśnicy i Panoramy Oleśnickiej) poruszyła rozbudowa, pokazana na poniższym zdjęciu, prowadząca najpewniej do kolejnej zmiany kształtu budynku.

Przebudowa budynku. Fot. Wiesław Mazurkiewicz

Widać, że ta przybudówka kolejny raz zmieni neogotycki (?) kształt zabytkowego budynku byłego kasyna. Nie znam końcowej wizualizacji budynku - widocznie taka istnieje i uzyskała przychylną opinię Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. Jak wielu dyskutantów, jestem zatroskany tą decyzją, której, może jako niefachowiec, nie rozumiem. Jednocześnie nikt, mający takie możliwości, nie zechciał uzyskać informacji od WKZ, wyjaśniającej mieszkańcom Oleśnicy przyczyny podjęcia tej decyzji i pokazać wizualizację końcowego rozwiązania od Powiatowego Architekta. Jednocześnie z własnego doświadczenia wiem, ze biuro WKZ nie odpowiada na pisma zwykłych mieszkańców, mających wątpliwości co do decyzji związanych z ochroną zabytków.

Tak więc pozostaje czekać na końcowy efekt zmian w kształcie budynku byłego kasyna, ujętego w spisie zabytków.

25 lipiec 2010 rok.
Już wiadomo, jak będzie wyglądać przybudówka zabytku.
Betonową konstrukcję wyłożono płytkami imitującymi cegły. W ten sposób przybudówka wykonana w 2010 r. będzie zbliżona "cegłami" do głównego budynku z 1890 r. W porównaniu do przybudówki z ok. 1903-1906 r., która mocno oszpeciła budynek - obecna nie budzi takich skrajnych odczuć. Zobaczymy, co stanie na przybudówce?

Dodano 3.03.2012 r.

Tylna strony kasyna

Od autora • Lokacja miasta • Oleśnica piastowska • Oleśnica Podiebradów • Oleśnica Wirtembergów
Oleśnica za Welfów • Oleśnica po 1885 r. • Historia miasta w skrócie • Zamek oleśnicki • Kościół zamkowy
Inne zabytki • Fortyfikacje • Herb Oleśnicy • Herby księstw • Drukarnie • Ciekawostki (ponad 400 tematów)
Książęce krypty • Kary - pręgierz i szubienica • Pomniki • Wojsko w Oleśnicy • Numizmaty • Walki w 1945 r.
Renowacje zabytków • Biografie znanych osób • Zasłużeni dla Oleśnicy • Artyści oleśniccy
Autorzy • Rysowali Oleśnicę • Fotograficy • Wspomnienia osadników • Mapy
Co pod ziemią? • Landsmannschaft Oels • Wydawnictwa oleśnickie • Recenzje
Bibliografia • Linki • Podziękowania • Księga gości • Dopisz się do księgi • Zauważyli nas
Alte Postkarten - widokówki • Fotografie miasta • Rysunki • Interpelacje radnych • Odeszli
Nowości • Szukam sponsora do wydania książki