Remigiusz Szczuraszek
Tekst i ilustracje
10.02.2026 r.

Franz Krause "Wszechobrotny" Rusznikarz z Oleśnicy

W prasie XIX-wiecznej można często natknąć się na nazwisko Franz Krause w bardzo różnych ogłoszeniach: raz są to narzędzia i "żelazne towary", innym razem szamot i materiały ogniotrwałe, gdzie indziej wyprzedaż towarów w typie "kolonialnych/delikatesowych", a w kolejnych numerach - już wyraźnie asortyment myśliwski. Na pierwszy rzut oka łatwo odnieść wrażenie, że chodzi o kilka różnych osób o tym samym nazwisku, bo w wielu reklamach nie podawano adresu, a tematyka potrafiła być skrajnie odmienna. Dopiero natrafienie na ogłoszenia związane z myślistwem, które konsekwentnie zawierają konkretny adres (Rynek 8-9), pozwalało "spiąć" te rozproszone tropy i potwierdzić, że wszystkie te ogłoszenia odnoszą się do jednego przedsiębiorstwa działającego przy rynku.

Sprzęt myśliwski 1897

Naboje 1897 r.

Co mówi adresbuch z 1921 roku.

W adresbuchu z 1921 r. firma figuruje jako: Krause, Franz, Rynek 7-9 - sklep żelazny / narzędziowy. Właściciel: Karl Krause, najpewniej syn Franza, narzędzia, wyroby stalowe z Solingen, materiały budowlane, sprzęt domowy i kuchenny, farby i lakiery, amunicja myśliwska, a także punkt/oddział fabryk prochu Köln-Rottweil).

To ważne, bo porządkuje całość: ogłoszenia myśliwskie z 1897 r., reklamy materiałów budowlanych i wykończeniowych oraz wpisy z księgi adresowej składają się na obraz jednej, szeroko działającej firmy handlowej przy rynku (Rynek 7-9). W praktyce był to duży sklep typu "żelazny + budowlany + domowy", z dodatkowym, mocno eksponowanym działem łowieckim.

Krause Franz, Rynek 7-9, handel narzędziami żelaznymi. Właściciel: Karl Krause [narzędzia, wyroby ze stali solingenskiej, materiały budowlane (...), sprzęt domowy i kuchenny (...), farby, lakiery (...), amunicja myśliwska (...), skład prochu fabryk Köln-Rottweiler (...)]). Ponadto: Krause Karl, Handlowiec, radny miejski, Rynek 7-9. Właściciel nieruchomości: Färberstrasse 7, Kaiserstrasse 2 b, Rynek 7 - 9. Przewodniczący Związku Kupieckiego, Kolumny sanitarnej "Czerwonego Krzyża" oraz Bractwa Strzeleckiego.

Reklama Franza Krause z 1921 r.

Najwcześniejsze wzmianki: wstępnie 1873.

Jak na razie najstarszy odnaleziony wątek związany z Franzem Krausem pochodzi z 1873 roku. Wtedy ogłasza on wyprzedaż zapasu trzech "towarów kolonialnych/delikatesowych": ekstraktu mięsnego, rumu jamajskiego i araku z Goa, sprzedawanych po cenie kosztu - "żeby opróżnić magazyn". W tym samym okresie pojawiają się też ogłoszenia o sprzedaży szamotu i materiałów ogniotrwałych, co pokazuje, że profil sklepu dość szybko skręca w stronę towarów "technicznych" i budowlanych.

Franz Krause i Karl Krause - jak to rozumieć

Wpis z adresbucha jest sformułowany w sposób typowy dla epoki: firma występuje jako "Franz Krause", ale właścicielem jest Karl Krause. Najczęściej oznacza to, że: nazwa przedsiębiorstwa ("Franz Krause") była już rozpoznawalna i pozostała jako marka, a Karl Krause w danym okresie był osobą formalnie prowadzącą firmę. Według adresbucha Karl Krause figuruje jako kupiec, miejski radny oraz właściciel kilku nieruchomości: Farbenstraße 7 (dzisiejsza Traugutta 7), Kaiserstraße 2b (nieistniejąca już dobudówka - prawdopodobnie magazyn w rejonie zabudowy za murem, w okolicy Nowej Synagogi) oraz Rynek 7-9.

Zmiany lokalowe po 1900 roku

Fragment widokówki - sklep Franza Krause pod nr Rynek 7 z jedną wystawą i może mniejszą powierzchnią sklepu.
Widać, że jedyne wejście do sklepu jest umieszczone od strony północnej
Około 1905 r. została spalona wystawa, może sklep i pierwsze piętro.
Być może wtedy doszło do zmian przedstawionych niżej

Fragment widokówki - sklep Franza Krause pod nr Rynek 7, już o większej powierzchni i z dodatkowym wejściem.
W. Bogusche przeniósł się obok pod nr 6.

Fragment widokówki - Sklep Franza Krause pod nr 8 i 9 widać dwa wejścia

Z materiałów ikonograficznych wynika, że z czasem zasięg sklepu przy rynku się zmieniał. Na widokówkach z lat 20. XX wieku widać, że działalność Krausego pozostaje już tylko pod numerem Rynek 9, natomiast w lokalach Rynek 8 i Rynek 7 funkcjonują inni przedsiębiorcy. Sugeruje to stopniowe zmniejszanie powierzchni sklepu lub podział nieruchomości na kilka niezależnych lokali.

Fragment widokówki - Sklep Franza Krause pokazany strzałką pod nr 9

Sprzedawana broń w sklepie Krauze. Źródło: alamy.com

Od autora • Lokacja miasta • Oleśnica piastowska • Oleśnica Podiebradów • Oleśnica Wirtembergów
Oleśnica za Welfów • Oleśnica po 1885 r. • Zamek oleśnicki • Kościół zamkowy • Pomniki • Inne zabytki
Fortyfikacje • Herb Oleśnicy • Herby księstw • Drukarnie • Numizmaty • Książęce krypty
Kary - pręgierz i szubienica • Wojsko w Oleśnicy • Walki w 1945 roku • Renowacje zabytków
Biografie znanych osób • Zasłużeni dla Oleśnicy • Artyści oleśniccy • Autorzy • Rysowali Oleśnicę
Fotograficy • Wspomnienia osadników • Mapy • Co pod ziemią? • Landsmannschaft Oels
Wydawnictwa oleśnickie • Recenzje • Bibliografia • Linki • Zauważyli nas • Interpelacje radnych
Alte Postkarten - widokówki • Fotografie miasta • Rysunki • Odeszli • Opisy wybranych miejscowości
CIEKAWOSTKI • ZWIEDZANIE MIASTA Z LAPTOPEM, TABLETEM ....
NOWOŚCI