Krzeczyn - odbudowa byłego dworku Kospoth`ów i zarządcy majątku
22.11.2019

Niewiele wiadomo o przeszłości Krzeczyna. Wieś istniała już w 1391 r. i była założona w postaci typowej ulicówki. Jeszcze dobrze to widać na mapie z 1753 r. We wsi nie było kmieci, czyli bogatych gospodarzy - posiadających przynajmniej jeden łan ziemi (ok. 17 ha). Większość mieszkańców była zagrodnikami - posiadającymi zagrodę i niewielki skrawek ziemi - w 1785 r. grupa zagrodników liczyła 55 osób, natomiast chałupników (mieszkańców bez ziemi) było tylko pięciu. Łącznie wtedy wieś liczyła 447 mieszkańców [2]. Gdyby Krzeczyn leżał bliżej Oleśnicy - można by sądzić, że była to wieś ogrodnicza, zwana kapuścianą, zaopatrującą miasto. Być może była wsią młockarniową (mieszkańcy brali udział w młóckach w dużych folwarkach). Są to jedynie przypuszczenia oparte na historii innych wsi zagrodowych. Ten fakt sprzyjał rozwojowi rzemiosła i usług. W XIX w. istniał we wsi młyn wodny, młyn koński, wytwórnia papieru, gorzelnia (potem parowa), browar, suszarnia słodu, tłocznia oleju, cegielnia, istniały karczmy i 6 rzemieslników świadczących różne usługi rolnikom [2]. Była to więc rozbudowana i bogata wieś.

Początkowo należała ona do książąt oleśnickich. Po 1662 r. Krzeczyn przejął Justus von Kospoth, następnie jego syn Carl Christian von Kospoth, który potem (razem z bratem) kupił Brzezinkę. Za ich czasów już musiał istnieć w Krzeczynie pałacyk (dworek). W końcu XIX w. na jego miejscu wybudowano typowy murowany dworek, w którym mieszkali członkowie rodu Kospoth (np. dr August von Kospoth - starosta powiatowy - z żoną Gizelą [1]), a po 1926 r. może zarządca (inspektor) majątku. Dworek był często pokazywany na widokówkach. Wieś posiada monografię w j. niemieckim napisaną przez Klausa Kunze - Das schlesische Dorf Kritschen "Oelßnischen Creyses", Köln und Uslar 2001 (także autora monografii Ligoty Małej i Zbytowej). Najważniejsze informacje o wsi podał Zdzisław Nowakowski [2] oraz Christian Heilmann [1].


Panorama wsi, dworek i pomnik poświęcony poległym w I WŚ. Widokówka z kolekcji Adama Fedorowicza


Wyżej pokazano najstarszy budynek we wsi - karczmę, wzmiankowaną już w 1753 r. Niżej dworek. Źródło ebay.de


Wyżej z lewej sklep należący do Walentego Kapuschowskiego (był także elektrykiem i strażakiem [1]),
niżej nowa szkoła i pomnik. Ok. 1939. Źródło allegro.pl


Krzeczyn na mapie Wredego z 1753 r. Pokazano majątek rycerski z dużym pałacem. Przy rzece może zabudowania młyna.
Wyżej przy drodze karczma istniejąca (może po drugiej stronie ulicy) do 1945 r.
Źródło http://www.klauskunze.com/heikun/ke/index.htm


Krzeczyn na mapie Messtischblatt nr 4870 Solniki z 1918 r.

Jeden z trzech folwarków należących do Kospothów. Dworek otoczony pięknym starym parkiem z licznymi alejkami
Teren dawnego folwarku obecnie (z Google Maps).
Dworek wyżej z prawej w trakcie remontu


Dworek latem przed 1945 r.


Dworek zimą


Dworek w czasach PGR - koniec lat 60-ych. Skan od osoby chcącej zachować anonimowość


Widok z boku w trakcie jakiegoś remontu - może wstawiania okien. Widać, że okna przy drzwiach zmniejszono


Pożar budynku. Z archiwum Panoramy Oleśnckiej. Fot. Grzegorz Huk

W 2012 r. w byłym dworku zajmowanym przez 6 rodzin wybuchł pożar, w rezultacie ognia i zalania nie nadawał się do zamieszkania. Kupiła go prywatna osoba (razem z otaczającym terenem) i rozpoczęła remont. Po niektórych elementach można sądzić, że nowy właściciel bardzo dokładnie zamierza odtworzyć budynek i podjazd.


Dworek w trakcie odnawiania po pożarze. Fot. Łukasz Kosiński


Fot. Łukasz Kosiński


Fot. Łukasz Kosiński


Fot. Łukasz Kosiński

Teren parku zostanie otoczony murem.


Nowy właściciel otacza posiadłość murem - z lewej wjazd


Przyszła brama wjazdowa i długi mur


To będzie pięknie odnowiona posiadłość

Dodano 17.12.2019 r.
W Panoramie Oleśnickiej nr 50 z 17-22 Grudnia 2019 r. red. Roman Rybak napisał, że zniszczony dworek kupił Waldemar Stolarski z Wrocławia, aby stworzyć w nim ośodek leczenia tzw. Dziecięcego Alzheimera. Bardzo cenna inicjatywa - zostanie uratowany zabytek i jednocześnie będzie służyć zdrowiu dzieci.

Literatura

  1. Heilmann Ch,. http://www.gca.ch/Genealogie/Oels/Seite_Kritschen.htm
  2. Nowakowski Z., Krzeczyn, w: Między Widawą a Dobrą. Oleśnica 2011 s. 158

Od autora • Lokacja miastaOleśnica piastowskaOleśnica PodiebradówOleśnica Wirtembergów
Oleśnica za Welfów
Oleśnica po 1885 r.Zamek oleśnicki Kościół zamkowy Pomniki Inne zabytki
Fortyfikacje Herb Oleśnicy Herby księstwDrukarnie NumizmatyKsiążęce krypty
Kary - pręgierz i szubienica Wojsko w Oleśnicy Walki w 1945 roku Renowacje zabytków
Biografie znanych osób Zasłużeni dla OleśnicyArtyści oleśniccy Autorzy Rysowali Oleśnicę
Fotograficy Wspomnienia osadników Mapy Co pod ziemią? Landsmannschaft Oels
Wydawnictwa oleśnickie Recenzje • BibliografiaLinkiZauważyli nas Interpelacje radnych
Alte Postkarten - widokówki Fotografie miastaRysunki Odeszli Opisy wybranych miejscowości
CIEKAWOSTKI ZWIEDZANIE MIASTA BEZ PRZEWODNIKA....
NOWOŚCI

 


Kunze Klaus, Das schlesische Dorf Klein Ellguth "Oelßnischen Creyses", Köln und Uslar 2000
Kunze Klaus, Das schlesische Dorf Kritschen "Oelßnischen Creyses" , Köln und Uslar 2001