Panorama wsi, dworek i pomnik poświęcony poległym w I WŚ. Widokówka z kolekcji Adama Fedorowicza
Marek Nienałtowski
Krzeczyn - odbudowa byłego dworku Kospoth`ów i zarządcy majątku
22.11.2019 r.
Niewiele wiadomo o przeszłości Krzeczyna. Wieś istniała już w 1391 r. i była założona w postaci typowej ulicówki. Jeszcze dobrze to widać na mapie z 1753 r. We wsi nie było kmieci, czyli bogatych gospodarzy - posiadających przynajmniej jeden łan ziemi (ok. 17 ha). Większość mieszkańców była zagrodnikami - posiadającymi zagrodę i niewielki skrawek ziemi - w 1785 r. grupa zagrodników liczyła 55 osób, natomiast chałupników (mieszkańców bez ziemi) było tylko pięciu. Łącznie wtedy wieś liczyła 447 mieszkańców [2]. Gdyby Krzeczyn leżał bliżej Oleśnicy - można by sądzić, że była to wieś ogrodnicza, zwana kapuścianą, zaopatrującą miasto. Być może była wsią młockarniową (mieszkańcy brali udział w młóckach w dużych folwarkach). Są to jedynie przypuszczenia oparte na historii innych wsi zagrodowych (np. Brzezinka). Ten fakt sprzyjał rozwojowi rzemiosła i usług. W XIX w. istniał we wsi młyn wodny, młyn koński, wytwórnia papieru, gorzelnia (potem parowa), browar, suszarnia słodu, tłocznia oleju, cegielnia, istniały karczmy i 6 rzemieslników świadczących różne usługi rolnikom [2]. Była to więc rozbudowana i bogata wieś.
Początkowo należała ona do książąt oleśnickich. Po 1662 r. Krzeczyn przejął Justus von Kospoth, następnie jego syn Carl Christian von Kospoth, który potem (razem z bratem) kupił Brzezinkę. Za ich czasów już musiał istnieć w Krzeczynie pałacyk (dworek). W końcu XIX w. na jego miejscu wybudowano typowy murowany dworek, w którym mieszkali członkowie rodu Kospoth (np. dr August von Kospoth - starosta powiatowy - z żoną Gizelą [1]), a po 1926 r. może zarządca (inspektor) majątku. Dworek był często pokazywany na widokówkach. Wieś posiada monografię w j. niemieckim napisaną przez Klausa Kunze - Das schlesische Dorf Kritschen "Oelßnischen Creyses", Köln und Uslar 2001 (także autora monografii Ligoty Małej i Zbytowej). Najważniejsze informacje o wsi podał Zdzisław Nowakowski [2] oraz Christian Heilmann [1].
Panorama wsi, dworek i pomnik poświęcony poległym w I WŚ. Widokówka z kolekcji Adama Fedorowicza
Wyżej pokazano najstarszy budynek we wsi - karczmę, wzmiankowaną już w 1753 r. Niżej dworek. Źródło ebay.de
Wyżej z lewej sklep należący do Walentego Kapuschowskiego (był także elektrykiem i strażakiem [1]),
niżej nowa szkoła i pomnik. Ok. 1939. Źródło allegro.pl
Krzeczyn na mapie Wredego z 1753 r. Pokazano majątek rycerski z dużym pałacem. Przy rzece może zabudowania młyna.
Wyżej przy drodze karczma istniejąca (może po drugiej stronie ulicy) do 1945 r.
Źródło http://www.klauskunze.com/heikun/ke/index.htm
Krzeczyn na mapie Messtischblatt nr
4870 Solniki z 1918 r.
 |
 |
| Jeden z trzech folwarków należących do Kospothów. Dworek otoczony pięknym starym parkiem z licznymi alejkami |
Teren dawnego folwarku obecnie (z Google Maps). Dworek wyżej z prawej w trakcie remontu |
Dworek latem przed 1945 r.
Dworek zimą
Dworek w czasach PGR - koniec lat 60-ych. Skan od osoby chcącej zachować anonimowość
Widok z boku w trakcie jakiegoś remontu - może wstawiania okien. Widać, że okna przy drzwiach zmniejszono
Pożar budynku. Z archiwum Panoramy Oleśnckiej. Fot. Grzegorz Huk
W 2012 r. w byłym dworku zajmowanym przez 6 rodzin wybuchł pożar, w rezultacie ognia i zalania nie nadawał się do zamieszkania. Kupiła go prywatna osoba (razem z otaczającym terenem) i rozpoczęła remont. Po niektórych elementach można sądzić, że nowy właściciel bardzo dokładnie zamierza odtworzyć budynek i podjazd.
Dworek w trakcie odnawiania po pożarze. Fot. Łukasz Kosiński
Fot. Łukasz Kosiński
Fot. Łukasz Kosiński
Fot. Łukasz Kosiński
Teren parku zostanie otoczony murem.
Nowy właściciel otacza posiadłość murem - z lewej wjazd
Przyszła brama wjazdowa i długi mur
To będzie pięknie odnowiona posiadłość
Dodano 17.12.2019 r.
W Panoramie Oleśnickiej nr 50 z 17-22 Grudnia 2019 r. red. Roman Rybak napisał, że zniszczony dworek kupił Waldemar Stolarski z Wrocławia, aby stworzyć w nim ośodek leczenia tzw. Dziecięcego Alzheimera wspólnie z Fundacją z Kanady. Konsultantem miał być znany profesor z Wrocławia. Bardzo cenna inicjatywa - zostanie uratowany zabytek i jednocześnie będzie służyć zdrowiu dzieci.
Dodano 10.03.2026 r.
Dalszy los dworku w Krzeczynie opisał red. Grzegorz Huk w artykule Trufle pod wzgórzem czarownic. Panorama Oleśnicka nr 10 z
10-16 marca 2026.
Nadeszła pandemia, Kanadyjczycy się wycofali i wszystkie plany trzeba było zmienić.
Dlatego Waldemar Stolarski w listopadzie ubiegłego roku otworzył w dworku restaurację "Pałac Krzeczyn".
Nastawiawiono się na imprezy okolicznościowe 60 - 100 osobowe: wesela, jubileusze, zjazdy rodzinne, etc. W nim nie istnieje hotel, ale są pokoje gościnne, nawet apartament małżeński.
Dworek po odnowie. Fot. Grzegorz Huk
Fot. Grzegorz Huk
Właściciel zaprasza do pięknie odnowionej sali restauracyjnej w dawnej piwnicy. Fot. Grzegorz Huk
Fot. Grzegorz Huk
Dworek otacza ponad hektarowy ogród. W planach są stoliki z parasolkami, leżaki, grill na wolnym powietrzu, być może małe mini zoo. Już gotowy jest kameralny pawilon gastronomiczny tuż obok budynku głównego. W nim można urządzać wieczory panieńskie i niewielkie rodzinne biesiady.
Wspomniane w artykule Wzgórze czarownic nosiło nazwę Hexeheide - Pustkowie Czarownic - pokazane na poniższym fragmencie mapy z 1918 r.
 |
Znajdowało się ono po prawej stronie przy drodze z Bystrego do Krzeczyna. Tam po uprzednich torturach spalono żywcem 30 lipca 1665 r. Marię Gerlach. W sierpniu lub wrześniu tegoż roku spalono tam jeszcze dwie kobiety. Pochodziły z Krzeczyna i Bystrego [4] [5]. Do niedawna istniała strona internetowa mająca w nazwie ...naszagę. W niej napisano więcej o tych kobietach, bo było ich cztery - znano nazwiska. Nie sądziłem, że strona zniknie. Spalenie żywcem - za sodomię, podpalenie, fałszowanie monet, trucicielstwo (wg Karoliny dodatkowo za czary, świętokradztwo, homoseksualizm). Spalenie miało dwie opcje - od góry i od dołu. Wbrew pokutującym poglądom (za sprawą filmów) - ogień nie był duży, aby iskry nie zapaliły wsi, lasu. Chodziło o zadanie bólu i śmierci, a nie spalenie ciała. "Stos" mógł składać się z kilku szczap (dla oszczędności). Niekiedy przed spaleniem skazańca duszono. Niekiedy stosowano przypalanie - umieszczano skazańca niedaleko ognia. |
Fragment mapy Krzeczyna. Widoczny las o nazwie Hexeheide - Pustkowie czarownic |
Literatura
Od autora • Lokacja miasta • Oleśnica piastowska • Oleśnica Podiebradów • Oleśnica Wirtembergów
Oleśnica za Welfów • Oleśnica po 1885 r. • Zamek oleśnicki • Kościół zamkowy • Pomniki • Inne zabytki
Fortyfikacje • Herb Oleśnicy • Herby księstw • Drukarnie • Numizmaty • Książęce krypty
Kary - pręgierz i szubienica • Wojsko w Oleśnicy • Walki w 1945 roku • Renowacje zabytków
Biografie znanych osób • Zasłużeni dla Oleśnicy • Artyści oleśniccy • Autorzy • Rysowali Oleśnicę
Fotograficy • Wspomnienia osadników • Mapy • Co pod ziemią? • Landsmannschaft Oels
Wydawnictwa oleśnickie • Recenzje • Bibliografia • Linki • Zauważyli nas • Interpelacje radnych
Alte Postkarten - widokówki • Fotografie miasta • Rysunki • Odeszli • Opisy wybranych miejscowości
CIEKAWOSTKI • ZWIEDZANIE MIASTA BEZ PRZEWODNIKA....
NOWOŚCI
|