Marek Nienałtowski
Ms. Sigi Howes z Kapsztadu poprosiła o więcej informacji o swoim pradziadku - młynarzu oleśnickim w latach 1910(?)-1944
08.03.2024 r.
09.03.2024. Uwaga: okazało się, że Sigi Howes posiada więcej zdjęć i informacji, które mogą uszczegółowić lub nawet zmienić to, co niżej napisano.

 

Pani Sigi Howes przysłała mi wiele zdjęć, które są jej własnością i mogą być ciekawe dla oleśniczan oraz historii Oleśnicy. Szczególnie ciekawa jest sylwetka jej pradziadka Gustava Hoffmanna - młynarza, ale i sportowca.


W 1898 r. Gustaw Hoffmann pracował w młynie wiatrakowym.
Urodził się w Dobromierzu (Hohenfriedeberg) pow. Świdnica.
Własność fot. Sigi Howes

Na poniższym zdjęciu z 1910 r. widać 3 osoby z dzieckiem stojące przed budynkiem na ul. Młynarskiej 5 (Mühl gasse). W tej nieistniejącej obecnie bramie był sklep, na co wskazuje napis "Mehl-Verkauf"= "Sprzedaż mąki" (odczytał napis Klaus Liwowsky - dziękuję). Dlatego wybito w miejsce okna - drzwi. Niewidoczne na zdjęciu jest dalej istniejące wejście do mieszkań.

 
Mężczyzna z dzieckiem to Gustav Hoffmann - trzyma za rękę swoją córkę Kaethe. W tym domu należącym do firmy młynarskiej zapewne mieszkał on i jego żona z dzieckiem. Za kilka tygodni przeniosą się do nowego mieszkania.
Własność fot. Sigi Howes

Istniała książka adresowa Oels z 1904 r., ale jest niedostępna. Wtedy wiadomo byłoby, kto mieszkał w tym budynku.
W 1921 r. mieszkały w nim tylko osoby zatrudnione w młynie. Był jeden wyjątek - nauczyciel.

Dalej na zdjęciu widać budynek też należący do młyna - jeszcze piętrowy. Na parterze biuro, na piętrze być może mieszkał ktoś z rodziny właścicieli - Bielschowskich. Po 1933 r. dobudowano w nim jedno piętro. Widać też, że wówczas budynek był przygotowany do doprowadzenia energii elektrycznej, do czego doszło w 1911 r. Dalej widoczny dach młyna i czubek wieży zamkowej.

Wg książki adresowej z 1921 r. Hoffmann Gustav - Mühlen - Bodenmeister, mieszkał wtedy przy ul. Zamkowej 4 (Schloss Strasse) [1] (Bodenmeister to chyba kierownik zmiany w młynie). Mógł tam zamieszkać już w 1910 r. Istnieje kartka pocztowa wysłana do G. Hoffmanna na adres Schloss str. 4 z 4.09.1910 r.


Budynek na Schloss strasse 4 (Zamkowa 4) w 1912 r. W nim wynajmował mieszkanie G. Hoffmann. Na pierwszym piętrze zaznaczono okna,
które należały do jego mieszkania. Wśród dzieci stojących pod murem - Kaethe Hoffmann jest oznaczona znakiem x, miała wtedy 4 lata.
Może widać słupki z łańcuchami, związane z Pomnikiem Złotych Godów, który stał w pobliżu.
Opis pomnika. Własność fot. Sigi Howes


Na fragmencie planu miasta z 1899-1911 widać: 1 - miejsce zamieszkania Gustava Hoffmanna w 1910 r.
2 - miejsce zamieszkiwania Hoffmanna w 1921 r. wg książki adresowej [1]. Wynajął mieszkanie,
które zapewne miało wyższy standard, niż to w starym domu szachulcowym


Mieszkanie, w którym mieszkał w 1910 r. G. Hoffmann należało do firmy Bielschowsky-Weigert-Werke,
w której pracował


Słabe zdjęcie pokazujące sytuację z powyższego planu. Widać dom nr 5 - mieszkalny dla pracowników młyna.
Dom nr 4 - młyn. Wówczas już parowy. Rzeka Oleśnica schowana w rurach. Z prawej dom nr 4 ul. Zamkowej,
w którym mieszkał G. Hoffmann w latach 1910-1914. Potem został powołany do wojska, a jego żona przez dwa lata
zamieszkała u swojej rodziny (1916-1918?) w Hohenfriedeberg (Dobromierz pow. Świdnica), gdzie Kaethe uczęszczała do szkoły.


Gustav Hoffmann, jego żona Selma (z d. Gohl) i córka Kaethe.
Dalej 3 inne zdjęcia. 1916 r. zdjęcie z mamą,
1919 r. z prawej, 1922 r. siedzi.
Własność fot. Sigi Howes


W czasie I Wojny Światowej G. Hoffmann (zaznaczony krzyżykiem) służył w wojsku od 1914 do 1918 r.


Tak wygląda obecnie dom mieszkalny na Młynarskiej 5. Dalej dom, w którym
znajdowały się biura i mieszkania właściciela firmy podniesiony o jedno piętro (po 1933 r.).
Na końcu widoczny budynek byłego młyna i wieża zamku oleśnickiego


G. Hoffmann (w garniturze) był trenerem drużyny piłkarskiej TSV Vorwärts 1892 Oels,
która w lidze powiatowej, a potem środkowo-śląskiej zajmowała 2-3 miejsce. Później zmieniła nazwę na SC Vorwärts
i zajmowała I miejsce w rozgrywkach. Potem ponownie zmieniła nazwę i znajdowała się w czołówce.
Własność fot. Sigi Howes

Z okazji 100 lecia sportu w Oels obchodzonego w 1962 r. - Stowarzyszenie byłych mieszkańców nadało G. Hoffmannowi dyplom uznania.

Ojciec był sportowcem i może dlatego córka zajęła się sportem - została pływaczką.


Kaethe byłą mistrzynią pływania w okręgu oleśnickim
w latach 1925, 1926 i 1927. Wtedy powstał basen umożliwiający
rozgrywanie zawodów pływackich (miał 10 torów). Własność fot. Sigi Howes


Mistrzowie pływania i gimnastyki z Oels z 1925 r. wśród nich Kaethe. Uczęszczała ona do Wyższej Szkoły Córek.
Własność fot. Sigi Howes


Kaethe w górnym rzędzie z założonym wieńcem laurowym, co świadczyło o uznaniu dla niej.
Własność fot. Sigi Howes


Kaethe przed wyjściem na bal maskowy do Towarzystwa Gimnastycznego.
Zdjęcie wykonano w atelier Maxa Herdena (słabo widoczne logo)


Kolejne zdjęcie domu, w którym do 1944 r. mieszkał Hoffmann z rodziną. Sigi Howes nazwała go "Haus am Silo",
czyli "Dom przy Silosie". Istniał do 2014 r. - został zburzony razem z młynem.
Własność fot. Sigi Howes


Pharus- plan Oels z 1928 r. Widać, że właściciele młyna przy ul. Młynarskiej wybudowali silosy
pomiędzy 1911-1921 rokiem przy ul. 3 Maja (Ohlauer Strasse) przed mostem kolejowym. Nie widać
"Haus am Silo", czyli wybudowano go po 1928 r. A może on już stoi, tylko pokazano go
obróconego o 90 stopni? Ten plan pokazuje często błędnie szczególy.


Plan Oleśnicy z 1939 r. Już obok silosów wybudowano młyn. Widać, że cały teren ma numerację 34a.
Jeśli ten dom rzeczywiście znajdował się obok terenu silosów, to mógłby stać w miejscu pokazanym strzałką z nr 3,
czyli nieco poza terenem młyna, ale tak blisko, aby personel obsługujący silosy i młyn mógł prawie natychmiast
pojawić się w pracy


Młyn z około 2010r. Na pierwszym planie - młyn, dalej silosy. Ostatni wybudowany w czasach polskich.
Za tymi budynkami znajdował się "Haus am Silo"

Nieoceniony Remigiusz Szczuraszek - jak zwykle wypatrzył stojący jeszcze budynek "Haus am Silo". Istniał do 2014 r. W nim rzeczywiście mieszkał G. Hoffmann i może jeszcze ktoś.


Haus am Silo w 2014 r. pokazany strzałką


Haus am Silo pokazany czerwoną strzałką w 2010 r.

W 1933 r. Bielschowsky i Weigert zostali pozbawieni własności młyna. Nowi aryjscy właściciele stworzyli spółkę akcyjną i nazwali ją Grose Mühle AG. Natomiast w książce adresowej z 1935 r. [2] występuje Gustav Hoffmann - Silomeister i mieszka pod numerem Ohlauer strasse 34a, czyli na pokazanym terenie. Silomeister to specjalista od obsługi silosów. Jeszcze nie wiemy kiedy przeprowadził się z poprzedniego miejsca zamieszkania na nowy adres.


Gustav i Selma Hoffmann

W 1927 r. G. Hoffmann wydał swoją córkę Kaethe za Franza Menzela

Młoda para w atelier Maxa Herdena 1927 r. Z prawej strony na dole zdjęcia jest słaby zarys pieczęci Herdena. Własność fot. Sigi Howes
1939 r. w "Haus am Silo" Gustav Hoffmann, żona Selma z wnukami - dziećmi młodej pary z lewej. Własność fot. Sigi Howes

Za domem przy silosach znajdował się ogród państwa Hoffmannów. W nim spędzali wiele czasu, a na kilku zdjęciach widać dodatkowo Knabenschule (Liceum Ogólnokształcące nr 1 w Oleśnicy).


1939 r. Frantz Menzel został powołany do wojska. Na zdjęciach wraz ze swoimi dziećmi, żoną Kaethe i teściem G. Hoffmannem.
Za Hoffmanem widać szopę, w której hodował króliki. W prawym górnym rogu obu zdjęć widać wieżyczkę Knabenschule (zaznaczona strzałką).
Własność fot. Sigi Howes


Święta w "Haus am Silo" w 1941 r. Z lewej małżonkowie - Hoffmannowie, Gustav z cygarem, w środku dzieci, a z prawej ich mama
Kaethe Menzel (z domu Hoffmann). To znaczy, że G. Hoffmann spędził prawie całą wojnę w domu na terenie młyna, dopiero
wyjechał w 1944 r. Własność fot. Sigi Howes

 

Kolejne miejsca zamieszkania G. Hoffmanna wg planu miasta z 1939 r.

https://www.olesnica.nienaltowski.net/Dom_szkieletowy.htm

Literatura:
1. Heilmann Christian http://www.gca.ch/Genealogie/Oels/Seite_Oels_G_K.htm

2. Książka adresowa Oleśnicy z 1935 r.

3. Młyn Bielschowskich


Od autora • Lokacja miastaOleśnica piastowskaOleśnica PodiebradówOleśnica Wirtembergów
Oleśnica za Welfów
Oleśnica po 1885 r.Zamek oleśnicki Kościół zamkowy Pomniki Inne zabytki
Fortyfikacje Herb Oleśnicy Herby księstwDrukarnie NumizmatyKsiążęce krypty
Kary - pręgierz i szubienica Wojsko w Oleśnicy Walki w 1945 roku Renowacje zabytków
Biografie znanych osób Zasłużeni dla OleśnicyArtyści oleśniccy Autorzy Rysowali Oleśnicę
Fotograficy Wspomnienia osadników Mapy Co pod ziemią? Landsmannschaft Oels
Wydawnictwa oleśnickie Recenzje • BibliografiaLinkiZauważyli nas Interpelacje radnych
Alte Postkarten - widokówki Fotografie miastaRysunki Odeszli
Opisy wybranych miejscowości
CIEKAWOSTKI ZWIEDZANIE MIASTA Z LAPTOPEM, TABLETEM ....
NOWOŚCI